Wat je moet weten over muggen

Muggenplaag in de zomer, muggenbeten in de winter - feiten en kennis over de mug

Muggen bestaan naar schatting al 40 miljoen jaar. De kleine insecten, waarvan er niet allemaal bloed zuigen, hebben zich in de loop van de evolutie perfect aangepast aan de omstandigheden. Of het nu gaat om de ijstijd of extreme droogte - muggen weten ook in voor hen vijandige omgevingen te overleven. Zolang er ergens maar één muggenpopulatie overleeft, zijn er het jaar daarop in de warme seizoenen weer zwermen muggen.
Dit aantal is niet exact vastgesteld, maar wereldwijd gaat men uit van ongeveer 3500 verschillende muggensoorten. Alleen al in Duitsland leven er 50 van. Slechts enkele daarvan zijn schadelijk voor de gezondheid van de mens, maar ook tropische muggensoorten bereiken steeds vaker onze streken. Deze kunnen door hun steek ziektes zoals malaria of knokkelkoorts overbrengen.

Eine Stechmücke beim Stechen in Haut

Muggensoorten in Duitsland

Zodra er iets bij je oor zoemt of een plek op je lichaam plotseling hevig begint te jeuken, kun je er zeker van zijn dat een mug de oorzaak is. Welke soorten vooral in Duitsland voorkomen, leest u hieronder:

De gewone steekmug

De gewone steekmug (Culex pipiens) komt overal ter wereld voor. Ze meet tussen de drie en zeven millimeter en is in Duitsland de meest voorkomende muggensoort. Ze is vooral 's avonds bij de schemering actief.

De ringmug

De ringmug (Culiseta annulata) is een stuk groter dan de gewone steekmug. Ze kan tussen de 10 en 13 millimeter groot worden en wordt daarom ook wel de grote huismug genoemd. Haar gestreepte lichaam doet sterk denken aan de Aziatische tijgermug. Ze komt vooral in Noord-Europa voor en houdt van de nabijheid van menselijke woonplaatsen. Haar steek kan ziekteverwekkers zoals het Tahyna-virus overbrengen.

De rijnsteekmug

De rijnsteekmug (Aedes vexans) behoort tot de overstromingsmuggen, die altijd verschijnen wanneer er sprake is van hoogwater en overstromingen. Er zijn verschillende soorten overstromingsmuggen die overal ter wereld voorkomen. Afhankelijk van hun leefomgeving brengen ze via hun steek verschillende ziektes over, zoals virussen die encefalitis kunnen veroorzaken.

De knut

Knutten (Ceratopogonidae) staan ook bekend onder de naam bijtende mugjes. Ze zijn relatief klein, aangezien ze slechts vier millimeter groot worden. In tegenstelling tot de gewone steekmug, die een langwerpig lichaam heeft, bezit de knut een hooggekoepelde rugpartij. Deze muggensoort komt vooral laat in de avond en 's nachts voor en wordt specifiek gevaarlijk voor dieren. Ze kan bij runderen leiden tot blauwtongziekte.

De kriebelmug

Kriebelmuggen hebben een gedrongen lichaam en zijn piepklein. Qua uiterlijk doen ze sterk denken aan vliegen. In tegenstelling tot andere muggensoorten snijden kriebelmuggen de huid van hun slachtoffer letterlijk open om bij het bloed te komen, wat voor de getroffene erg pijnlijk kan zijn. Kriebelmuggen leven voornamelijk in de buurt van stromend water. Meer informatie over kriebelmuggen vindt u hier.

De Aziatische tijgermug

De eerste exemplaren van de Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) werden in 2007 in Duitsland aangetoond. Sindsdien verspreidt deze muggensoort, die eigenlijk in subtropische landen thuishoort, zich steeds verder. Ze brengt bij haar steek onder andere verwekkers van knokkelkoorts of chikungunya over.

De Aziatische bosmug

De Aziatische bosmug (Aedes japonicus) komt inmiddels net als de Aziatische tijgermug in Duitsland voor. Ze injecteren bij hun steek grote hoeveelheden gif en kunnen ziektes zoals gele koorts, het West-Nijlvirus of knokkelkoorts veroorzaken.

Producttip: Muggenspray

Repellent-spray tegen muggen voor aanbrengen op de huid
Voor lichaam en gezicht, niet voor kleding
Werkzame stof: Olie van Eucalyptus citriodora (gehydrateerd, gecycliseerd)
Inhoud: 100 ml

Direct naar het product

Gebruik biociden voorzichtig. Lees vóór gebruik altijd het etiket en de productinformatie.

Waar broeden muggen?

De meeste muggensoorten hebben water of moerassige bodems nodig voor het leggen van eitjes. In deze omgeving ontwikkelen de muggenlarven zich binnen enkele weken tot volwassen muggen.
De larven spelen hierbij een belangrijke rol voor het ecosysteem, omdat vooral vissen en vogels deze graag als voedsel eten.
Elke muggensoort heeft zijn eigen larven. Deze kun je goed van elkaar onderscheiden aan de hand van de kleur. Muggenlarven dienen onder andere als visvoer voor vissen in de vijver of worden gebruikt als aas bij het vissen.

Rode muggenlarven worden dansmuggen, die mensen niet steken.
Witte muggenlarven worden pluimmuggen, die eveneens geen stekende muggensoort zijn.
Zwarte muggenlarven daarentegen worden steekmuggen, die tot de bloedzuigende muggen behoren.

Waarom steken muggen?

Niet alle muggen die in de lucht rondvliegen, steken. Alleen de vrouwtjesmuggen hebben vers bloed nodig voor het leggen van eitjes, omdat het daarin aanwezige eiwit nodig is voor de eivorming. Wanneer en hoe vaak vrouwtjesmuggen steken, hangt af van de weersomstandigheden. Ze hebben warme temperaturen nodig en zijn daarom vooral actief in warme zomers, in de nazomer en in de vroege herfst. Op welk tijdstip van de dag de vrouwtjesmuggen op zoek gaan naar een gastheer, verschilt per muggensoort. Sommige vliegen vooral overdag, andere geven de voorkeur aan de schemering. Dat muggen door licht worden aangetrokken is overigens een mythe - wat muggen aantrekt, zijn geuren.

Waarom steken muggen sommige mensen meer dan anderen?

Muggen worden door de individuele lichaamsgeur van de mens meer of minder aangetrokken. Hoe meer de mens zweet, des te sterker wordt zijn lichaamsgeur: geuren zoals ammoniak, urine- en melkzuur ontstaan zodra het zweet op de huid wordt afgebroken . Omdat dit echter altijd individueel is, trekken sommige mensen muggen meer aan dan anderen.
Ook de uitgeademde lucht die dieren en mensen uitstoten, kan zeer aantrekkelijk zijn voor muggen: hoe meer kooldioxide deze bevat, des te beter voor de muggen. Daarom worden zwangere vrouwen bijvoorbeeld ook vaker gestoken, omdat zij voor zichzelf en het ongeboren kind ademen en daardoor meer kooldioxide uitstoten.

Waarom jeuken muggenbeten zo erg?

Heeft een mug haar slachtoffer gevonden, dan steekt ze toe (kriebelmuggen krassen daarentegen de huid open) en zuigt bloed. Daarbij scheidt ze speeksel af dat bloedstollingsremmende stoffen bevat en de wond verdooft.
Het immuunsysteem van de gastheer reageert echter op het binnendringende speeksel en scheidt histamine uit. Dit verwijdt de vaten en zorgt voor een zwelling rond de insteekplaats en jeuk.
Om te voorkomen dat ziektekiemen in de kleine wond terechtkomen, moet men het krabben ten koste van alles vermijden. Anders kunnen bacteriën die zich op de huid bevinden door de krabbeweging in het lichaam terechtkomen en ontstekingen of een bloedvergiftiging veroorzaken.

Infecties door muggenbeten

Helaas komen er steeds weer infecties voor die door muggenbeten worden veroorzaakt. Opengekrabde muggenbeten leiden niet zelden tot lymfoedemen. Deze ontstaan wanneer bacteriën (streptokokken) in de lymfebanen terechtkomen en zich daar vermenigvuldigen. Lymfe kan niet meer goed afvloeien en hoopt zich op onder de huid. Woekeringen en ontstekingen zijn niet zelden het gevolg.
Veel bedreigender zijn daarentegen bloedvergiftigingen, die ontstaan wanneer ziektekiemen in de bloedbaan terechtkomen. Hierbij vecht het immuunsysteem tegen de binnengedrongen ziektekiemen en beschadigt daarbij ook de lichaamseigen cellen. Merkt u na een muggenbeet sterk verhoogde koorts, een hoge hartslag en verwardheid, dan moet u direct een arts raadplegen. Onbehandeld leidt een bloedvergiftiging vaak tot de dood.

Muggenbescherming - Middelen tegen jeuk

Na een muggenbeet zijn er enkele gedragsregels die u in acht moet nemen om het risico op een secundaire infectie zo klein mogelijk te houden. Het is bijzonder belangrijk om de jeuk te weerstaan en de betreffende huidplek met rust te laten. Koelen met ijsblokjes of koud water helpt om de jeuk enigszins te verminderen.
In apotheken zijn speciale gels en crèmes tegen muggenbeten verkrijgbaar, die allergische reacties onderdrukken en eveneens de jeuk verzachten. Als u allergisch reageert op muggenbeten, moet u altijd antihistaminica bij de hand hebben en deze indien nodig innemen.

Producttip: Klamboe voor het bed

Fijnmazig net met 225 gaatjes per vierkante inch
Met plug en haak om op te hangen, inclusief draagtas
Voor tweepersoons- en eenpersoonsbedden

Direct naar het product

Muggenbescherming - Middelen tegen muggen

Het is zeer zinvol om tijdens het muggenseizoen preventieve maatregelen tegen muggen te nemen. Lange kleding voorkomt dat muggen gemakkelijk hun gang kunnen gaan. Bovendien kunt u repellents op onbedekte huidgedeelten sprayen, die door hun samenstelling van werkzame stoffen muggen tot zes uur lang op afstand kunnen houden. Deze voorkomen dat muggen de eigen lichaamsgeur van de mens kunnen waarnemen.
Etherische oliën van lavendel, tea tree olie, kruidnagel of ceder zouden eveneens muggen moeten afschrikken. Omdat hun geur echter zeer snel vervliegt, helpen ze alleen bij een kort verblijf in de natuur.
Klamboes rondom het bed en horren voor ramen en deuren zijn eveneens een goede mogelijkheid om muggen en andere insecten uit de binnenruimtes en van de slaapplek weg te houden.
Heeft u stilstaand water in de tuin, of het nu een vijver, een regenton of een zwembad is, dan moet u het water regelmatig in beweging brengen. Stromend water of water dat regelmatig in beweging is, vinden muggen namelijk helemaal niet prettig om eitjes in te leggen. U kunt ook afdekkingen voor open waterbronnen aanschaffen, waardoor het voor muggen onmogelijk wordt om hun eitjes af te zetten.

Muggen in de winter

Normaal gesproken zou men ervan uitgaan dat muggen in de winter inactief zijn. Het komt echter steeds weer voor dat er ook in de winter muggen actief zijn die mensen steken. Maar hoe komt dat?
In de nazomer en vroege herfst bevruchten mannelijke muggen de vrouwtjes, die robuuster zijn en ook tot in de winter kunnen overleven. Omdat ze de drang hebben om hun eitjes af te zetten, zijn ze daarom vaker op zoek naar een gastheer, waarvan ze het dringend benodigde bloed kunnen zuigen.
Muggenlarven overleven in hun eivorm de winter. Eenmaal afgezet in het water of in modderige gebieden, trotseren ze de koude wintermaanden - mits de broedplaats niet bevriest. Omdat er in onze streken echter vaker zachte winters voorkomen, kunnen sommige muggenpopulaties zonder problemen de koude temperaturen overleven.
Vrouwtjesmuggen daarentegen zoeken warme en vorstvrije plekken om te overwinteren. Deze vinden ze in kelders, garages en stallen. Sommige vliegen woningen binnen en overwinteren daar. De vrouwtjes raken in een winterrust, waardoor ze het tot de komende lente kunnen volhouden.