Wat eten junikevers? Alles over de voeding van kevers en larven

Als de nachten in juni warmer worden en een diep gezoem de schemer vult, zijn ze terug: junikevers. Maar terwijl veel tuinbezitters gefascineerd naar het schouwspel van de krioelende kevers kijken, rijst al snel de angstige vraag naar de toestand van de zorgvuldig verzorgde planten. Wat eten junikevers precies? Het antwoord is tweeledig, omdat het insect een radicale transformatie ondergaat van een ondergrondse larve naar een vliegende kever. Terwijl de volwassen dieren (denkt) meestal tevreden zijn met een “snack” in de boomtoppen, zijn het vooral de larven – de zogenaamde larven – die heimelijk kale plekken in het gazon en verwelkende planten kunnen veroorzaken. In dit artikel leert u alles over de voedingsgewoonten van Amphimallon solstitiale, welke planten extra risico lopen en hoe u uw tuin biologisch kunt beschermen.

Taxonomie en identificatie: wie eet het eigenlijk?

Voordat we duidelijk maken wat er op het menu staat, moeten we de dader identificeren. De geribde wulpkever (Amphimallon solstitiale), zoals de junikever wetenschappelijk wordt genoemd, behoort tot de familie van de mestkevers (Scarabaeidae) [3]. Hij wordt vaak verward met de grotere meikever (Melolontha melolontha), maar is met 14 tot 20 mm aanzienlijk kleiner en heeft een karakteristieke ribbenstructuur op de dekschilden [11][12].

De naam “solstitiale” is afgeleid van de zomerzonnewende (Solstitium), aangezien het belangrijkste vliegseizoen eind juni begint [2]. Kennis van de biologie ervan is cruciaal omdat het voedingsgedrag nauw verbonden is met de fotoperiodecyclus en de bodemtemperatuur [4][27]. Terwijl de kever in het volwassen stadium slechts een paar weken leeft, brengt hij als larve het grootste deel van zijn tijd ondergronds door - en dat is precies waar de meest serieuze voeding plaatsvindt.

Wat eten volwassen junikevers?

Zodra de junikevers bij zonsondergang uit de grond komen, begint hun korte fase als vliegende insecten. In tegenstelling tot hun larven veroorzaken de volwassen kevers meestal slechts geringe schade. Hun voedingsgedrag wordt waarschijnlijk gezien als ‘rijpingsvoeding’, waardoor ze de energie krijgen die ze nodig hebben om te paren [11].

Loofbomen als belangrijkste voedselbron

Volwassen junikevers zijn voornamelijk bladeters. Ze geven de voorkeur aan de delicate bladeren aan de toppen van hoge bomen. Haar favorieten zijn onder meer:

• Eiken (Quercus spp.): Vooral jonge scheuten worden vaak gegeten [11].
• Beuken (Fagus spp.): Hier vind je vaak zwermen in de boomtoppen [29].
• Berken (Betula spp.): De zachte bladeren van de berk zijn een populaire energiebron [1].
• Esdoorn (Acer spp.) en fruitbomen: Kersen- of appelbomen kunnen ook doelwitten worden voor voedsel [11][24].

Pollen, nectar en bloemen

Naast bladeren eten de kevers ook vloeibaar of zacht voedsel. Er is waargenomen dat ze stuifmeel en nectar van verschillende planten consumeren, waardoor ze een snelle aanvoer van suikers krijgen [28]. In sommige gevallen voeden ze zich ook met de bloemblaadjes van sierheesters, al leidt dit zelden tot totaal verlies van de bloem [11].

Het voedsel van de larven: het gevaar onder het gazon

Het echte probleem voor tuinders en boeren zijn de larven. Deze C-vormige, witachtige larven leven 2 tot 3 jaar in de grond en zijn uiterst vraatzuchtig [15][16]. Hun hele lichaamsstructuur is ontworpen om door de grond te graven en wortels te laten begrazen [18].

Wortelschade aan grassen en gewassen

Junikeverlarven zijn generalisten, maar hebben duidelijke voorkeuren. Ze eten zowel de fijne haarwortels als de dikkere hoofdwortels. Dit betekent dat de planten geen water of voedingsstoffen meer kunnen opnemen [11]. Degenen die bijzonder getroffen zijn, zijn:

• Gazongebieden: De larven eten de graswortels direct onder de grasmat. Het resultaat: het gazon wordt geel, komt los van de grond en kan als een tapijt worden opgerold [1][14].
• Groenten: Aardappelen, bieten en peulvruchten zijn erg populair. Hier eten de larven vaak diepe gaten in de knollen [11][44].
• Graan: In de landbouw kunnen larven hele graanvelden vernietigen door wortels te eten [11].
• Sierplanten: De wortels van vaste planten en jonge haagplanten worden niet gespaard [37].

Organisch materiaal en humus

Als er geen levende wortels beschikbaar zijn, kunnen de larven ook hun toevlucht nemen tot dood organisch materiaal in de bodem. Ze breken humus en plantendelen af, wat bijdraagt aan de beluchting van de bodem, maar de populatie in de tuin stabiliseert totdat er weer nieuwe wortels groeien [2][32].

De eetcyclus: wanneer is de honger het grootst?

De intensiteit van de voedselinname varieert sterk, afhankelijk van het ontwikkelingsstadium van de larve. Het vierde larvenstadium (L4) wordt beschouwd als het meest vraatzuchtige en veerkrachtige stadium [1][34].

In het eerste jaar na het leggen van de eieren (meestal in augustus/september) zijn de larven nog klein (ca. 1 cm) en eten ze alleen fijne wortels. Na de eerste overwintering stijgen ze in het voorjaar weer naar de bovenste grondlagen en beginnen ze intensief te voeden [16][21]. Ze veroorzaken de grootste schade, vooral in het tweede en derde jaar van hun ontwikkeling, voordat ze verpoppen in de lente van het derde of vierde jaar [2][25].

Wie eet de junikever? Natuurlijke vijanden

In een functionerend ecosysteem wordt de junikeverpopulatie gereguleerd door talloze roofdieren. Deze dieren zijn vaak de beste helpers in de strijd tegen larven:

• Vogels: Merels, kauwen, kraaien en hoppen zoeken specifiek naar larven in de grond of vangen de kevers tijdens de vlucht [1][38][39].
• Zoogdieren: Mollen, egels en spitsmuizen graven naar de larven. Hoewel molshopen in het gazon vervelend zijn, is de mol een effectieve larvenjager [1][39].
• Insecten: Loopkevers zoals Poecilus cupreus jagen op de larven in bouwland [37].
• Micro-organismen: Schimmels zoals Metarhizium flavoviride en bacteriën zoals Paenibacillus popilliae infecteren de larven en leiden tot de zogenaamde “melkziekte” [40][41].

Biologische bestrijding: nematoden als oplossing

Als de voedingsdruk te hoog wordt, biedt modern onderzoek zeer effectieve biologische oplossingen. Het gebruik van entomopathogene nematoden is de meest duurzame methode gebleken [1][7].

Vooral de soort Heterorhabditis bacteriophora behaalt indrukwekkende resultaten. Deze microscopisch kleine nematoden dringen de larven binnen en laten symbiotische bacteriën vrij (Photorhabdus spp.) die de rups binnen 48 tot 72 uur doden [1]. Uit onderzoek blijkt dat bij een concentratie van 3500 nematoden per milliliter en een temperatuur van 25°C een sterftecijfer tot wel 82% kan worden bereikt [1][34].

Veelgestelde vragen (FAQ)

Conclusie

De vraag “Wat eten junikevers?” kan duidelijk worden beantwoord: terwijl de volwassen kevers als onschadelijke bladeters in de boomtoppen tronen, zijn hun larven ernstige wortelplagen. De sleutel tot een gezonde tuin ligt niet in het onder controle houden van de vliegende kevers, maar in het onder controle houden van de larvenpopulatie in de bodem. Door het bevorderen van natuurlijke vijanden zoals vogels en egels en het gerichte gebruik van biologische helpers zoals nematoden, kan het evenwicht in de tuin behouden blijven zonder dat er chemicaliën aan te pas komen.

Let in de nazomer goed op uw gazon op gele vlekken en kom vroeg in actie om de honger van de larven te stoppen. Zo blijft uw tuin volgend jaar een groene oase.