Maken kakkerlakken lawaai? Ruisend en krabbend in de nacht

Het is diep in de nacht. Het appartement is absoluut stil, maar plotseling verbreekt een zacht, onregelmatig geluid de stilte. Een subtiel geritsel uit de keuken, een zacht geschraap achter de plint of een geritsel in het papierafval. Als je aan muizen denkt als je deze geluiden hoort, heb je vaak gelijk, maar in veel gevallen is de persoon die ze veroorzaakt aanzienlijk kleiner en heeft hij zes poten. De vraag "Maken kakkerlakken geluid?" kan met een volmondig ja worden beantwoord. Hoewel kakkerlakken niet bekend staan om luide liedjes als krekels of krekels, produceren hun voortbeweging, anatomie en in sommige gevallen zelfs actieve vocalisaties een akoestische signatuur die alerte bewoners van hun slaap kan beroven.

De akoestische signatuur: welke geluiden maken kakkerlakken?

Als we het hebben over kakkerlakkengeluiden in huizen, bedoelen we meestal geen vocale geluiden, maar eerder mechanische geluiden. Deze ontstaan ​​als een bijproduct van de levensstijl en fysieke samenstelling van de insecten. Afhankelijk van de ernst van de besmetting en het type substraat kunnen deze geluiden variëren van een nauwelijks waarneembaar geknetter tot een storend krabgeluid.

Het typische ritselen en schrapen (locomotiefgeluiden)

Veruit het meest voorkomende geluid dat op een kakkerlakkenplaag duidt, is een snel, onregelmatig geritsel. Kakkerlakken zijn extreem snelle lopers. De Amerikaanse kakkerlak (Periplaneta americana) bereikt snelheden tot 1,5 meter per seconde in een afwisselende driepotige ingang [2]. Wanneer een insect van dit formaat (tot 5,3 cm) met deze snelheid over een klankkast rent, wordt het hoorbaar.

Dit krabben wordt bijzonder luid als de dieren over bepaalde materialen lopen:

• Papieren zakken en kartonnen dozen: Oud papier is een populaire schuilplaats. Als u over droog papier loopt, hoort u een luid, knetterend, ritselend geluid.
• Plastic zakken: Bij het zoeken naar voedsel in de vuilnisbak maken de klauwen een licht krabbend geluid op de gladde film.
• Spuiten: Gipsplaten, verlaagde plafonds of ventilatieschachten fungeren als akoestische versterkers (resonatorlichamen). Een licht struikelen wordt hier een duidelijk krabben.

Kauw- en eetgeluiden

Kakkerlakken hebben krachtige, bijtende, kauwende monddelen (kaken) die zijn ontworpen om organisch materiaal te versnipperen [1]. Bij een zware plaag en in volledige stilte hoor je kakkerlakken eten. Dit geldt vooral als ze op harde, droge materialen kauwen, zoals droog hondenvoer, leer, boekomslagen of dikke kartonnen dozen. Het geluid is een zeer stil, ritmisch knarsend of schrapend geluid dat vaak ten onrechte wordt toegeschreven aan kleine kevers.

Vliegende en fladderende geluiden

Hoewel de meeste synantropische (mensvolgende) kakkerlakkensoorten in Centraal-Europa hardlopers zijn in plaats van vliegers, hebben velen van hen volledig ontwikkelde vleugels. De bruinbandkakkerlak (Supella longipalpa) of vliegende mannelijke houtkakkerlakken (Ectobius spp.) kunnen bij verstoring opvliegen [6]. De Amerikaanse en Australische kakkerlakken gebruiken hun vleugels ook om te zweven [5]. Wanneer deze relatief grote insecten na een sprong vliegen of met hun vleugels klapperen, produceren ze een diep, zoemend of zoemend geluid dat doet denken aan een grote kever. Het raken van harde oppervlakken (bijv. tegels) na het glijden is ook duidelijk hoorbaar als een doffe “klik”.

Anatomische oorzaken: waarom een insect zoveel lawaai kan maken

Om te begrijpen waarom kakkerlakken 's nachts te horen zijn, moet je hun anatomie nader bekijken. De orde Blattodea is evolutionair perfect aangepast aan het leven in nauwe spleten en snelle ontsnapping. Het zijn juist deze aanpassingen die de bron van het geluid zijn.

Stekelige tibiae en harde tarsi

De poten van kakkerlakken zijn ontworpen als sterke looppoten. Een cruciaal kenmerk zijn de zogenaamde tibiae (rails), die zwaar doornig zijn [1]. Deze stijve chitinestekels geven de dieren steun op oneffen oppervlakken. Wanneer de kakkerlak rent, raken deze doornen microscopisch klein maar met een hoge frequentie de grond. Bovendien hebben de vijfdelige tarsi (voeten) kleine klauwen. Door het samenspel van harde klauwen en doornen op materialen als hout, laminaat of papier ontstaat het karakteristieke krabgeluid.

De chitineschil in nauwe openingen

Kakkerlakken hebben een dorsoventraal afgeplatte lichaamsstructuur (afgeplat van boven naar beneden) [4]. Hierdoor kunnen ze in kleine spleten kruipen. Ze vertonen een gedrag dat Thigmotaxis wordt genoemd: het nastreven van maximaal fysiek contact met oppervlakken [4]. Ze kruipen het liefst in spleten die nauwelijks hoger zijn dan zijzelf. Wanneer ze zich in deze smalle holtes bewegen (bijvoorbeeld achter de kitchenette of in wandpanelen), wrijft hun harde chitineuze schaal, vooral het schildachtige pronotum (nekschild), tegen de muren. Deze wrijving zorgt voor een droog, schrapend geluid.

Actieve vocalisaties: tjilpen, striduleren en sissen

Terwijl inheemse plagen zoals de Duitse of Oosterse kakkerlak (Blatta Orientalis) stil zijn en alleen geluid maken als ze bewegen, zijn er fascinerende uitzonderingen onder de meer dan 7.600 kakkerlaksoorten wereldwijd [1] die actief akoestisch communiceren.

Het sissen van de sissende kakkerlak uit Madagaskar

Het bekendste voorbeeld van een luidruchtige kakkerlak is de sissende kakkerlak uit Madagaskar (Gromphadorhina portentosa of G. picea). Deze grote, vleugelloze kakkerlakken produceren een luid, sissend geluid wanneer ze worden bedreigd, tijdens territoriale gevechten of tijdens verkering. Dit sissen wordt niet veroorzaakt door de stembanden, maar doordat de dieren lucht uit speciale, versterkte luchtpijpen (ademhalingsopeningen) in het vierde buiksegment persen [8]. Hoewel deze soort in Europa geen plaag is, wordt hij vaak in terraria gehouden. Als u dus een luid sissend geluid hoort, is de kans groter dat u te maken heeft met een ontsnapt huisdier dan met een klassieke plaag.

Stridulatie bij de kreeftkakkerlak

Een andere vorm van akoestische communicatie is stridulatie (tjilpen door lichaamsdelen tegen elkaar te wrijven), vergelijkbaar met krekels. De kreeftkakkerlak (Nauphoeta cinerea) gebruikt dit gedrag tijdens het complexe verkeringritueel. Mannetjes striduleren om vrouwtjes aan te trekken en ze in de juiste positie te plaatsen om te paren [3]. Ook dit is een soort die in Midden-Europa vooral als voedsel voor reptielen wordt gekweekt en zelden als zelfstandige plaag in huis voorkomt.

Kakkerlak, muis of kever? Wijs geluiden 's nachts correct toe

Als er 's nachts geritsel in de muur of onder de kast zit, raken mensen vaak in paniek. Het correct akoestisch identificeren van de dader kan helpen om snel de juiste maatregelen te nemen. Dit is hoe kakkerlakken verschillen van andere nachtelijke verstoorders:

Waarom hoor ik het geritsel alleen in het holst van de nacht?

Het feit dat je kakkerlakken vrijwel uitsluitend 's nachts hoort, is te danken aan hun strikte biologische ritmes. De meeste synantropische vertegenwoordigers van de Blattodea zijn strikt nachtdieren en fotonegatief (fotofoob) [1]. Ze verlaten hun vochtige, beschutte schuilplaatsen vooral na zonsondergang om voedsel te zoeken.

Dit gedrag is een evolutionair beschermingsmechanisme tegen roofdieren. Overdag blijven ze bewegingloos in hun spleten. De activiteitsfase begint pas als de omgeving rustig en donker is. Er is ook een fysiek effect: 's Nachts neemt het algemene omgevingsgeluid (wegverkeer, huishoudelijke apparaten, gesprekken) dramatisch af. De akoestische drempel van het menselijk gehoor past zich aan de stilte aan, waardoor we plotseling het subtiele geritsel van de doornige kakkerlakpoten op de keukenvloer kristalhelder kunnen waarnemen.

Wat te doen bij verdachte ritselende geluiden 's nachts?

Als je 's nachts wakker wordt door een krabbend geluid en je vermoedt dat je kakkerlakken hebt, is het nemen van de juiste stappen van cruciaal belang om de besmetting te bevestigen. Een veelgemaakte fout is om simpelweg het plafondlicht aan te zetten. Door hun extreme fotofobie en vluchtreactie (gecontroleerd door zeer gevoelige cerci op de buik die luchtstromen registreren [4]), verdwijnen de dieren in fracties van een seconde in hun scheuren.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Conclusie

Kakkerlakken zijn bepaald niet stil. Zelfs als ze niet roepen zoals vogels of knaagdieren, verraden ze zichzelf met mechanische geluiden. De nachtelijke ritselende, knetterende en krabbende geluiden worden veroorzaakt door hun hoge loopsnelheid, hun stekelige poten en hun harde chitineschelp die tegen oppervlakken schuurt. Iedereen die deze akoestische signalen correct kan interpreteren en onderscheiden van de geluiden van muizen of houtwormen, heeft een doorslaggevend voordeel bij het vroegtijdig opsporen van een plaag. Negeer de ritselende geluiden in de keuken 's nachts niet - plaats monitorvallen en neem bij bevestiging van een plaag onmiddellijk contact op met een professionele ongediertebestrijder.