Herken en bestrijd mijten bij kippen snel

Wat zijn mijten?

Mijten zijn minuscule parasieten die tot de klasse van de spinachtigen behoren. Sommige mijten leven op hun gastheer en voeden zich daar met dode huidcellen, andere graven gangen onder de huid en weer andere zuigen bloed. In totaal zijn er ongeveer 50.000 verschillende mijtensoorten over de hele wereld bekend - aangezien ze echter tot de kleinste geleedpotigen behoren, gaan onderzoekers ervan uit dat er nog meer, tot nu toe onontdekte, mijtensoorten bestaan. De meeste mijtensoorten kiezen dieren als gastheer: sommige mijten vallen voornamelijk honden of katten aan, terwijl andere de voorkeur geven aan pluimvee.

Algemene kennis over mijten bij kippen

Vogelmijten vallen voornamelijk vogels en huisdieren zoals kippen aan. Het komt zeer zelden voor dat vogelmijten de mens als gastheer kiezen, omdat deze hen niet de levensomstandigheden biedt die ze nodig hebben. Als een vogelmijt een mens aanvalt, kan deze zich op hem niet voortplanten, omdat hij daarvoor het bloed van zijn natuurlijke gastheren nodig heeft. Wat achterblijft zijn bijtsporen, rode insteekopeningen en jeuk. Hieraan moet men niet krabben, zodat de bijtplek niet door bacteriën kan gaan ontsteken. Een vogelmijtenbesmetting is over het algemeen ongevaarlijk voor een gezond mens.

Milbenbefall bei Hühnern erkennen und bekämpfen

Er zijn veel soorten vogelmijten in de wereld. Tot de in Duitsland meest voorkomende parasieten behoren de vedermijt, de kalkpootmijt, de rode vogelmijt, de luchtzakmijt en de noordelijke vogelmijt.

Parasiet in de luchtwegen: De luchtzakmijt

De luchtzakmijt (Cytodites nudus) heeft een gemiddelde lichaamsgrootte van 0,7 millimeter en is daarom voor het menselijk oog praktisch onzichtbaar.
Vaak blijft een besmetting met luchtzakmijten lang onopgemerkt. De luchtzakmijt leeft in de longen, in de bronchiën en in de luchtzakken van vogels. Pas wanneer de mijt zich sterk vermenigvuldigt, treden symptomen zoals benauwdheid, niezen en hoesten bij de vogels op. De luchtzakken ontsteken door de mijtenbesmetting en de luchtwegen kunnen vernauwd raken. Afgezien daarvan gedraagt de vogel zich normaal, vertoont hij geen verhoogde poetsactiviteit en eet hij normaal. In het ergste geval leidt een besmetting met luchtzakmijten tot de dood van de besmette vogel.

Overdracht

De overdracht van luchtzakmijten verloopt snel - besmette dieren geven de mijten via gezamenlijk drinkwater en uitgehoeste lucht door aan gezonde dieren. Daarom is het raadzaam om een behandeling tegen luchtzakmijten bij alle dieren uit te voeren, om er zeker van te zijn dat de mijt volledig wordt gedood. Bovendien moeten voer- en drinkbakken dagelijks met azijnwater worden gereinigd en plastic bakken door roestvrijstalen bakken worden vervangen. Een overdracht op de mens is niet mogelijk.

Behandeling

Een behandeling tegen de luchtzakmijt vindt meestal alleen op basis van een vermoeden door de houder of de behandelend dierenarts plaats. Een juiste diagnose kan alleen worden gesteld via een endoscopie onder volledige narcose. Spot-on-preparaten worden op een voor de snavel onbereikbare plek op de huid in de nek of aan de hals aangebracht. Via de bloedbaan bereikt het preparaat de luchtzakken en doodt daar de aanwezige mijten. De behandeling moet meerdere keren worden uitgevoerd, zodat alle mijten kunnen worden gedood.

Vedermijt - een constante metgezel van de kip

Vedermijten kunnen op elke vogel ter wereld (behalve de pinguïn) worden aangetoond.
Ze leven in het verenkleed van vogels en bezorgen besmette dieren meestal geen problemen. Er zijn veel ondersoorten van de vedermijt, geen enkele is uitsluitend gespecialiseerd op de kip als gastheer. In totaal zijn er bij onderzoekers tot nu toe ongeveer 2000 verschillende soorten bekend, alle vedermijten veroorzaken dezelfde symptomen en worden op dezelfde manier bestreden.

Het hoofdvoedsel van de vedermijt bestaat uit veerdeeltjes van de gastheer en dode huidschilfers. Interessant genoeg verlaat een vedermijt haar gastdier niet en is deze, in tegenstelling tot andere mijtensoorten, met het blote oog te herkennen. Bij een lichte besmetting vertoont de kip geen enkel symptoom, pas bij een sterke vermenigvuldiging van mijten begint de kip zich uitgebreid en vaak te krabben.

Veerfollikelmijt - ongevaarlijk, maar lastig

Een ondersoort van de vedermijt is de veerfollikelmijt. De door deze mijt geprefereerde leefomgeving is de veerfollikel, een buisvormige instulping in de huid van het dier waaruit de veerschacht groeit. Besmette kippen kunnen hun verenkleed gedeeltelijk of volledig verliezen.

Behandeling

Getroffen dieren moeten worden behandeld met een mijtspray die op hun verenkleed wordt gespoten. Ter preventie kunnen de dieren regelmatig met de mijtspray worden behandeld. Bij een besmetting moet het hok grondig en zorgvuldig worden gereinigd en gedesinfecteerd, omdat alleen zo kan worden gegarandeerd dat alle mijten worden gedood.

Producttip: Mijtspray kippen

Repellent voor het besproeien van verenkleed en zitstokken
Kop, ogen en luchtwegen van de dieren vermijden, hok daarna luchten
Werkzame stof: Geraniol (0,2 g/100 g)

Direct naar het product

Gebruik biociden voorzichtig. Lees vóór gebruik altijd het etiket en de productinformatie.

Kalkpootmijten

Kalkpootmijten zijn piepkleine spinachtigen die in de huid en bij voorkeur op de poot van hun gastdieren leven. Ze komen wereldwijd voor en besmetten wilde vogels, siervogels en pluimvee zoals kippen, eenden, ganzen en kalkoenen. Net als de vedermijt kunnen ze zeer lang onopgemerkt blijven, omdat ze in eerste instantie geen symptomen veroorzaken.

Symptomen

Besmette kippen vertonen bepaalde symptomen die men moet kennen:

Jeuk
Onrust bij het dier
Poreuze, deels korstige hoornachtige woekeringen op de poten en gewrichten
Grijze, witte of gelig verkleurde woekeringen op de poten
Schilferige, kalkachtige huid op de poten
Prestatievermindering bij de eierproductie
Bewegingsbeperking door de korsten

Al deze symptomen worden bij pluimvee ook wel "kalkpoten" genoemd. Deze ontstaan doordat de kalkpootmijt gangen voor de eierafzet graaft in de schubbenlaag van de poten.

Overdracht

De mijt wordt enerzijds via direct lichaamscontact overgedragen. Anderzijds kan overdracht ook plaatsvinden door afgevallen korsten en hoornachtige woekeringen. Problematisch is het wanneer een kloek de mijt overdraagt op haar kuikens.

Bij een vermoeden van een besmetting met kalkpootmijten moet het betreffende dier direct worden geïsoleerd. Het gehele kippenhok, evenals het verblijf en de uitloop, moeten zorgvuldig worden gereinigd en gedesinfecteerd om de kans op besmetting van gezonde kippen zo klein mogelijk te houden. Om er zeker van te zijn dat het hok niet langer door mijten wordt geteisterd, kan men bestuiven met diatomeeënaarde (schalen van fossiele kiezelwieren). Diatomeeënaarde is een puur biologische oplossing bij mijtenbesmetting.

Medicamenteuze behandeling

Men kan een besmetting met kalkpootmijten op verschillende manieren bestrijden. Veel dierenartsen spuiten besmette dieren in met preparaten met ivermectine of behandelen de dieren met spot-on-preparaten. Dit chemische medicijn hoeft echter niet per se te worden gebruikt.

Alternatieve behandeling

Om te voorkomen dat de kip een chemisch middel krijgt, kan men ook alternatieve methoden toepassen. Allereerst is het raadzaam om de korsten in te weken in glycerine of salicylolie, zodat men ze daarna voorzichtig van de poot kan verwijderen.
Daarna moeten de poten tot aan de aanzet van het verenkleed volledig in Ballistol-olie worden ondergedompeld. Deze olie is beproefd, omdat deze in elke huidplooi kruipt en de mijten de luchttoevoer afsnijdt. Deze sterven daardoor zeer snel af. Deze procedure moet na enkele dagen worden herhaald om er zeker van te zijn dat alle mijten zijn afgestorven.

Als alternatief kan men in plaats van Ballistol-olie ook andere kruipoliën of een sulfonamide-levertraanzalf gebruiken.

Noordelijke vogelmijt

In gematigde klimaatzones op de wereld komt nog een mijtensoort voor die veel vogelsoorten besmet: de Noordelijke vogelmijt (Ornithonyssus sylviarum). Gastheerdieren zijn wilde vogels, zangvogels, siervogels en pluimveesoorten. Deze mijtensoort komt veel voor in stallen waar veel vogels dicht op elkaar zitten. Hiertoe behoren kippenhokken of duiventillen.

De Noordelijke vogelmijt blijft haar hele leven op een gastheer, waardoor de bestrijding direct op het dier kan plaatsvinden. Hoge temperaturen boven 37°C verdraagt deze mijtensoort absoluut niet. Dit kon worden aangetoond in laboratoriumtests waarbij een constante temperatuur van 37°C heerste: meer dan de helft van de mijtenpopulatie was na 24 uur gestorven.

Symptomen

Als een kip is besmet met de Noordelijke vogelmijt, krijgt het dier te maken met onaangename symptomen. Hiertoe behoren:

Bloedverlies
verminderde eierproductie
Verkorste huid bij de veerschachten
Onrust
Intensieve verenverzorging, waardoor het verendek er verward en geplukt uitziet
Jeuk
afgebroken veren
Gewichtsverlies
verminderde eierproductie

De Noordelijke vogelmijt blijft niet zoals de vedermijt op de huid, maar graaft zich bij de veerschacht in de huid naar binnen.

Overdracht op de mens

In zeer zeldzame gevallen kan de Noordelijke vogelmijt overgaan op de mens. Dit gebeurt altijd wanneer de mijt haar gastheer verliest. Dit komt vaak voor bij trekvogels die hun zomerverblijf voor de winter verlaten om in het warme zuiden te overwinteren. Mijten die in het verlaten nest achterblijven, springen daarom af en toe over op een voorbijlopend mens. Beten in de elleboogholte, knieholte of aan de binnenzijde van de dijen, die plotseling optreden en hevig jeuken, kunnen een aanwijzing zijn voor de Noordelijke vogelmijt. De beet kan leiden tot allergische reacties zoals benauwdheid of netelroos.

Bestrijding van de Noordelijke vogelmijt

Veel mijtenmiddelen werken slechts oppervlakkig en zijn daarom ineffectief tegen de onder de huid levende Noordelijke vogelmijt. Daarom moet men, voordat er een besmetting optreedt, doeltreffende preventieve maatregelen treffen.

Bestuiven van het hok, de bodem, de nesten en de wanden met diatomeeënaarde
Goede hygiëne in het hok
Regelmatig uitmesten
De hokbodem desinfecteren
Is een kip besmet met de mijt, dan werken mijtenmiddelen met de werkzame stof ivermectine zeer goed
Preventieve repellents regelmatig vernevelen

Rode vogelmijt - onaangenaam voor mens en dier

De naam van de Rode vogelmijt (Dermanyssus gallinae) komt van de kleurverandering van witachtig naar rood wanneer deze het bloed van de gastheer heeft gedronken. Met het blote oog zijn de kleine rode puntjes zelfs te herkennen, hoewel ze slechts ongeveer 0,7 millimeter groot is. Zoals andere mijtensoorten houdt ze ook van een aangenaam warme omgeving van 23-25°C en een luchtvochtigheid van 60%. Anders dan de Noordelijke vogelmijt, die vanaf temperaturen van 37°C sterft, verdraagt de Rode vogelmijt zelfs tot 40°C. Zelfs strenge vorst tot -20°C deert het spinachtige diertje niet. De Rode vogelmijt is wijdverspreid over bijna de hele wereld, echter voornamelijk in Europa, in Azië en in het Midden-Oosten. Het verraderlijke aan deze mijtensoort is dat ze zonder voedselopname tot wel negen maanden kan overleven - een zeer lange tijd voor zo'n klein diertje. Heeft de mijt genoeg te eten, dan is ze binnen 14 dagen volledig volgroeid en kan ze op haar beurt eieren leggen.

Symptomen

Is een kip besmet met de Rode vogelmijt, dan is er een hele reeks aan verschillende symptomen:

Jeuk
Onrust in de nacht
Geplukte veren
Verminderde eierproductie
Kannibalisme
Huidontstekingen
Verhoogd sterftecijfer onder de kippen
Overdracht van andere ziekten zoals salmonella, pasteurella, etc.
Gewichtsverlies

De Rode vogelmijt komt 's nachts uit haar schuilplaats in het hok (meestal kieren en nissen in de buurt van de nesten en de zitstokken) en kan bij leghenhouders grote economische schade aanrichten - de eierproductie keldert en dieren sterven. Vooral broedende hennen en kuikens worden zwaar door de mijten getroffen, omdat zij zich niet kunnen verweren en stil in hun nesten zitten. Vooral kuikens sterven bij een sterke mijtenbesmetting zeer snel. Alleen al in Europa wordt de schade door de Rode vogelmijt, afhankelijk van de intensiteit van de besmetting en het houderijsysteem, geschat op tot 1€ per hen per jaar, waardoor een effectieve bestrijding van de mijt bij kippen zo belangrijk is.

Een besmetting herkennen

Omdat de mijten nachtactief zijn en zich overdag goed verstoppen, zijn ze niet gemakkelijk te herkennen. Een eerste teken van een besmetting met de Rode vogelmijt is wanneer de kippen 's avonds niet meer het hok in willen en hun geliefde slaapplek weigeren.

Daaropvolgend kan men de zitstokken met dubbelzijdige tape prepareren: de vogelmijt kan alleen naar haar gastheer kruipen en blijft op de kleverige ondergrond hangen. Bij een besmetting met de Rode vogelmijt kan men de volgende ochtend kleine rode puntjes op de tape waarnemen en de nodige vervolgstappen ondernemen.

Maatregelen tegen de Rode vogelmijt

Algemene maatregelen tegen een mijtenbesmetting bij kippen zijn:

Het hok grondig reinigen
Alle in het hok aanwezige voorwerpen behandelen
Kieren afdichten
Het hok met diatomeeënaarde bestuiven
De besmette kippen met een antiparasitair middel behandelen

Veel houders gebruiken agressieve chemicaliën om de rode vogelmijt te elimineren. Synthetische acariden (pesticiden of biociden) voor de bestrijding van mijten zijn omstreden, omdat deze in de loop der tijd resistentie tegen de gebruikte chemicaliën hebben ontwikkeld. Maar ook een verkeerde dosering en een onjuist gebruik van de werkzame stoffen hebben tot resistentievorming geleid. Bovendien kunnen de chemicaliën resten achterlaten in de gelegde eieren en in het kippenvlees, wat schadelijk kan zijn voor de gezondheid van de mens als eindverbruiker.

Huismiddeltjes tegen de rode vogelmijt

Tegen de mijtenbesmetting bij kippen zijn er verschillende huismiddeltjes die in veel gevallen kunnen helpen om de mijten te doden.

Diatomeeënaarde

Diatomeeënaarde wordt gewonnen uit kiezelwieren die in de oceanen uit de oertijd leefden. Deze worden tot een fijn poeder vermalen en werken puur mechanisch op het chitinepantser van de mijten. De pantsers worden door de diatomeeënaarde opengekrast en de mijt droogt uit. Hierdoor kunnen de mijten zich niet verder vermenigvuldigen. Omdat diatomeeënaarde puur mechanisch werkt, kunnen de mijten bovendien geen resistentie ontwikkelen. Samen met tea tree olie of neemolie in het hok verspreid, vernietigt men de slaapplaats van de mijten - deze houden helemaal niet van de geur van tea tree- en neemolie.

De toepassing van diatomeeënaarde kan droog of nat gebeuren:

Droog

Alle aanwezige kieren afdichten en met een ademmasker, om de luchtwegen te beschermen, het gehele hok met het poeder bestuiven.

Nat

Het microkristallijne poeder in water oplossen en met een spuitfles op grote schaal vernevelen. Let er daarbij op dat alle oppervlakken bevochtigd zijn.

Kokosolie en tea tree olie

Eigenlijk bekend uit de Aziatische keuken, helpt het laurinezuur dat in kokosolie zit tegen de mijten. De kruipolie wordt in het hok verspreid en nestelt zich in de luchtwegen van de mijt, die daarop sterft. Laurinezuur kan men bovendien met tea tree olie of neemolie mengen om de werking te versterken.

Spijsolie, Ballistol-olie en diesel

Om de kriebelbeestjes de toegang tot de kippen onmogelijk te maken, kan men op de zitstokken eenvoudige spijsolie, diesel of Ballistol-olie smeren. De mijten blijven aan de olie plakken en sterven meestal in de kleverige substantie.

Besmetting bij de mens

Ontbreekt de gastheer voor de rode vogelmijt, bijvoorbeeld wanneer het nest verlaten is of de mijtenpopulatie te groot is en de gastheerdieren niet volstaan, dan kan het voorkomen dat ze de mens als alternatieve gastheer uitkiest.

Symptomen

Jeuk
Bultjes
Rode insteekplekken in de elleboogholte, de knieholte of in de navelstreek
Dikke insteekplek die pijn doet en jeukt

De genoemde symptomen zijn stuk voor stuk erg onaangenaam. Vooral de permanente jeuk kan ertoe leiden dat de insteekplekken door hevig krabben gaan ontsteken. Om dit te voorkomen is het raadzaam een arts te raadplegen, die een ontstekingsremmend medicijn of een jeukstillende zalf kan voorschrijven.
Bovendien moet men het lichaam en het haar zeer grondig wassen, zodat de beestjes van het lichaam worden gespoeld en niet meer kunnen bijten.

FAQ

Zijn mijten van kippen overdraagbaar op mensen?

Ja. Ontbreekt de gastheer voor de mijten, dan zoeken sommige soorten de mens als alternatieve gastheer op.

Hoe herken je een mijtenbesmetting bij kippen?

Krabben de dieren plotseling opvallend vaak, hebben ze verward verenkleed, rode huidplekken en zijn ze erg onrustig, dan kan het zijn dat ze door mijten zijn besmet.

Wat helpt tegen mijtenbesmetting bij kippen?

Naast chemische middelen is diatomeeënaarde een effectieve en puur mechanische mogelijkheid om het chitinepantser van de mijten te vernietigen en ze zo onschadelijk te maken. Dicht hiervoor alle kieren in het hok af en bestuif het gehele hok met diatomeeënaarde. Draag hierbij absoluut een ademmasker om de eigen luchtwegen te beschermen. Maar ook repellents zoals de Silberkraft mijtenspray voor kippen kunnen tegen een besmetting en ter preventie worden gebruikt.

Mijten worden met de Silberkraft Anti-Mijt Spray voor kippen betrouwbaar bestreden bij pluimvee (bijv. kippen) en siervogels. De spray werkt als insecticide en repellent. Wanneer mijten direct worden besproeid, sterven ze. Wordt echter alleen de omgeving van kippen, zoals zitstokken en zandbaden, besproeid, dan heeft dit een preventieve werking en zorgt het ervoor dat mijten wegblijven.

Kun je kippen tegen mijten inenten?

Momenteel wordt er onderzoek gedaan naar een vaccin voor kippen, maar het kan nog enige tijd duren voordat dit wordt toegelaten. Daarom zijn preventieve, snelle en doelgerichte maatregelen tegen mijten tot nu toe de enige mogelijkheid om de dieren tegen mijten te beschermen.

Hoe wordt een kippenhok op de juiste manier gedesinfecteerd?

Verwijder alle voorwerpen uit het hok en vervang het strooisel.
Reinig de vloer van zand en stro.
Breng het desinfectiemiddel over het gehele oppervlak in het hok aan en houd de aangegeven inwerktijd van het middel aan.
Lucht daarna het hok gedurende enkele uren en strooi vers zand en strooisel uit.
Maak de voerbakken en drinkbakken elke dag grondig schoon.

Deze zijn bij voorkeur gemaakt van roestvrij staal, zodat de reiniging zo grondig mogelijk is. Voer deze stappen met regelmatige tussenpozen uit.