Mijten bij honden - correct herkennen en behandelen

Mijtbesmetting herkennen

Microscopisch klein en onzichtbaar voor het menselijk oog behoren mijten tot de meest soortenrijke groep van de spinachtigen. Veel van deze spinachtige wezens voeden zich uitsluitend met planten of schimmels en worden niet als parasieten beschouwd.
Parasieten misbruiken andere levende wezens en hun aanzienlijk grotere organisme als gastheer voor hun voedselvoorziening en op lange termijn ook als leefomgeving. De gevolgen van zo'n parasitaire besmetting variëren van eenvoudige steekwonden tot ernstige infectieziekten. Bij aandoeningen die door mijten (Acari) worden veroorzaakt, spreekt men van acariose.
De symptomen en behandelingen voor een mijtbesmetting zijn moeilijk te generaliseren en hangen af van de soort verantwoordelijke parasiet. Hier vindt u algemene informatie over mijtsoorten, die voor uw huisdier onaangename gevolgen kunnen hebben.

De bij honden meest voorkomende mijtsoorten zijn:

• Herfstmijten (Neotrombicula autumnalis)

• Oormijten (Psoroptes, Otodectes en Chorioptes)

• Haarzakmijt (Demodex)

• Roofmijten (Sarkoptes)

Herfstmijtbesmetting bij de hond

Herfstmijten worden door ongeveer één op de drie honden minstens één keer meegebracht van hun tochten door hoog gras. Ze worden ook wel grasmijten genoemd, omdat een besmetting met deze spinachtigen meestal in de periode tussen juli en oktober voorkomt.
Herfstmijten leggen hun eitjes in de buurt van planten. Na enkele weken komen de larven uit en nestelen ze zich in grassen of mossen. Meestal bevinden ze zich ongeveer 20 tot 50 cm boven de grond. Loopt een hond door het door mijten bevolkte gebied, dan laten de mijten zich, net als teken, op de hond vallen. Eenmaal op het zoogdier aangekomen, boren ze zich in de dunne huidlagen en verspreiden daar een mengsel van speeksel en celvocht. Hiervan leven de larven totdat ze binnen enkele uren volwassen zijn. De inmiddels volwassen larven reproduceren zich binnen hun cyclus verder.
Voor herfstmijten zijn mens en dier als gastheer in gelijke mate geschikt. Honden hebben de gewoonte om zich op te houden in de gebieden waar de herfstmijt bijzonder graag verblijft. Daarom wordt het geliefde huisdier bijzonder vaak door deze parasieten besmet.  

Door herfstmijten besmette lichaamsdelen zijn meestal:

• Poten, met name tussen de tenen
• Benen
• Binnenkant van de dijen
• Buik
• Lippen
• Oren
• Neusbrug

Het vermoeden van een besmetting door herfstmijten bij de hond uit zich door hevige jeuk. Er zijn kleine insteekopeningen te zien, omgeven door een roodachtig cirkeltje.
Het speeksel van de herfstmijt heeft een allergene werking. Wanneer honden allergisch reageren op de mijtenbeten, kunnen huidkwaddels, oedeem aan de lippen en gezwollen ogen optreden. Bij een bijzonder sterke mijtbesmetting ontstaan als gevolg daarvan haaruitval en gedragsveranderingen door de hevige jeuk.
Om er zeker van te zijn dat het om een infectie door herfstmijten gaat, moet de hond grondig worden uitgeborsteld met een speciale vlooienkam. Als er in de kam kleine rode puntjes worden teruggevonden, kan ervan worden uitgegaan dat het om herfstmijten gaat.

Oormijten - een jeukende plaag

Een besmetting met oormijt komt meestal voor op plekken waar meerdere dieren samenleven en direct contact met elkaar hebben. Oormijten zijn niet beperkt tot één specifieke diersoort als gastheer. Als er meerdere dieren in een huishouden leven, kunnen de dieren elkaar met de oormijten besmetten.
Oormijten nestelen zich in de gehoorgangen van een dier en veroorzaken hevige jeuk, wat kan leiden tot een ontsteking van de oren en gehoorgangen. Omdat het jeukt, krabt het dier zich vaker met de achterpoten en schudt het regelmatig met de kop.
In de oorschelpen en in de gehoorgangen zijn afzettingen te zien die bestaan uit bloed en uitwerpselen van de oormijten. De afzettingen lijken een beetje op koffiedik.

Wat helpt tegen oormijt bij de hond?

Een infectie met oormijt is weliswaar vervelend, maar goed te behandelen. De behandeling moet absoluut door een dierenarts worden uitgevoerd, die de juiste tabletten tegen mijten zal voorschrijven. Het doel van de behandeling is om aanwezige mijten te doden.
Eerst wordt het oor grondig gereinigd en een uitstrijkje genomen. Naast een mijtenbestrijdingsmiddel worden jeukstillende zalven gebruikt. Bij een ernstige besmetting worden medicijnen gegeven die pijn bij de hond onderdrukken en de ontsteking remmen. Zijn er meerdere dieren in het huishouden aanwezig, dan moeten deze ook meebehandeld worden.

Haarzakmijt bij de hond

Haarzakmijten, ook wel Demodex-mijten genoemd, zijn in kleine aantallen altijd op de hond aanwezig. Deze mijtensoort is zeer gastheerspecifiek. Demodex folliculorum is een mijtensoort die alleen bij de mens voorkomt. Demodex canis daarentegen besmet alleen honden. Een besmetting van dier op mens of andersom is uiterst zeldzaam. Het meest voorkomend is overdracht door de moederhond in de eerste levensdagen van een pup.
Haarzakmijten (Demodex) vormen een eigen mijtengroep en behoren niet tot de roofmijten. Ze voeden zich hoofdzakelijk met talg en afgestorven huidcellen van hun gastheer. Demodex canis kan de veroorzaker zijn van canine demodicose, die optreedt bij een overmatige vermenigvuldiging van deze microscopisch kleine spinachtigen.
Als er bij de hond stoornissen in het immuunsysteem optreden, vermenigvuldigt de Demodex canis zich. Als gevolg daarvan ontstaat een infectie. Lichamelijke symptomen bij de hond worden zichtbaar. Eerste tekenen van canine demodicose zijn haaruitval, die op afzonderlijke plekken of over het hele lichaam gegeneraliseerd kan optreden. Jeuk treedt pas op wanneer er een bacteriële infectie van de kale plekken ontstaat.
Om een infectie door haarzakmijten bij de hond vast te stellen, moeten levende mijten eerst worden aangetoond. Hiervoor wordt bij de hond huid uit de dieper gelegen huidlagen afgenomen voor microscopisch onderzoek.

Wat helpt tegen Demodex-mijten bij de hond?

Als mijtenmiddel voor de hond bij een infectieuze besmetting met haarzakmijten zijn medicijnen met de werkzame stoffen ivermectine en moxidectine geschikt. De medicijnen voor de hond worden als tabletten toegediend. Bij ernstige verloopvormen van de infectie worden aanvullend antibiotica gegeven.

Schurft bij de hond

Als er gesproken wordt over schurft bij de hond, dan gaat het om een huidziekte met ontstoken, nattende en deels korstige plekken. Deze mijtenziekte is al bij meer dan 100 zoogdiersoorten aangetoond en treft hoofdzakelijk wilde dieren en huisdieren.
De dierziekte is zeer besmettelijk en is incidenteel al van dier op mens overgedragen. In Oostenrijk is het voorkomen bij sommige landbouwhuisdierrassen meldingsplichtig en in Zwitserland is het als een „te bestrijden ziekte” ingedeeld in groep 3 van de dierziekten.
Schurft wordt veroorzaakt door schurftmijten zoals de schurftmijt (lat. Sarcoptes). Deze mijtensoort staat ook bekend als graafmijt. Deze naam komt doordat hij gangen in de huid van dieren graaft en daar leeft. Een besmetting met schurft kan gebeuren via direct contact met een ander wild dier of een andere hond. Ook indirect contact, bijvoorbeeld via struiken of grassen, is mogelijk als een besmet wild dier de ziekteverwekkers daar heeft achtergelaten. In het begin worden lichaamsdelen met een dunne huidlaag door schurft aangetast.

Aangetaste plekken met een dunne huidlaag:

• Kop
• Oren
• Gewrichten

Eenmaal daar aangekomen verspreiden de mijten zich over het hele lichaam van de hond. Vrouwelijke mijten boren lange gangen in de huid. Daar leggen ze hun eieren en planten ze zich voort. De opgroeiende mijten voeden zich in de gangen met cel- en weefselvloeistof.
Haaruitval en schilfers op de geïnfecteerde plekken en roodachtige vlekken op de huid zijn de eerste tekenen van een besmetting met roofmijten. Geïnfecteerde honden krabben zich vanwege de extreem sterke jeuk onophoudelijk. In de meeste gevallen reageert een hond bovendien allergisch op de mijten en vooral op de mijtenuitwerpselen.
Door het extreme krabben wordt de huid bloederig. Ontstoken korsten (schurft) en een verdikking laten de huid donker gekleurd lijken. De pijn en de sterke jeuk kunnen leiden tot agressiviteit en verlies van eetlust.
Schurft is in de zeldzaamste gevallen dodelijk voor honden, maar vormt een extreme belasting die soms tot een fysieke achteruitgang kan leiden.

Wat helpt tegen schurft bij de hond

Schurft moet absoluut door een dierenarts worden behandeld. Door middel van microscopisch onderzoek en determinatie van de parasitaire mijtensoort zal de dierenarts een geschikt mijtenmiddel voorschrijven. Net als bij de behandeling van haarfollikelmijten worden neurotoxinen zoals ivermectine en moxidectine ingezet. In bijzonder zware gevallen wordt aanvullend cortison gegeven tegen de jeuk.
Naast de mijtenmiddelen worden er ook wassingen met speciale shampoos uitgevoerd. De wassingen, die gedurende meerdere weken moeten worden herhaald, bestrijden de larven en nimfen van de Sarcoptes-mijt.

FAQ over mijten

Waar krijgt de hond mijten van?

Afhankelijk van de mijtensoort raken honden op verschillende manieren besmet met de kleine parasieten. Herfstmijten brengen honden in de meeste gevallen mee van wandelingen of uit de eigen tuin. Oormijten komen altijd voor waar dieren samenleven. Bijvoorbeeld op boerderijen of in fokkerijen. De meeste besmettingen met oormijten treden op waar honden en katten samenleven en direct met elkaar in contact komen. Schurftmijten zijn zeer besmettelijk en worden door wilde dieren en hun uitwerpselen direct op de hond overgedragen. Andere honden gelden eveneens als overdragers van de mijten. De klassieke haarfollikelmijten worden in de eerste levensdagen van een pup door de moeder overgedragen.

Wat helpt tegen mijten bij de hond?

Door dierenartsen worden mijtenmiddelen zeer vaak aangeboden als baden, spray of poeder. Mijtenpreparaten bestaan vaak uit neurotoxinen. Er zijn enkele huismiddeltjes en natuurlijke middelen voor de bestrijding van de spinachtigen. Zo zouden tea tree olie, geraniol en margosa-extract effectief zijn gebleken.

Welke mijten zijn overdraagbaar op mensen?

Wanneer een overdracht van infecties van dieren op mensen mogelijk is, spreekt men van een zoönose. Niet alle mijteninfecties zijn van de hond op de mens overdraagbaar. Het vaakst komt het tot een overdracht met de schurftmijt (schurftmijt). Bij direct contact kunnen de parasieten van de hond op de mens overgaan en daar een tijdelijke pseudoscabiës (schurft door dieren) veroorzaken.

Hoe kan een mijtenbesmetting bij de hond worden voorkomen?

De dekens en kussens van honden moeten regelmatig op kookwas worden gewassen. Na wandelingen is het raadzaam om de poten en de buik van de hond met zeepsop af te wassen. Hondenvoer dat rijk is aan vetzuren, vitaminen, lecithine en zink zorgt voor een gezonde huid en voorkomt een besmetting door mijten eveneens zeer goed. Contact met wilde dieren, hun uitwerpselen of de kadavers van wilde dieren moet absoluut worden vermeden.

Hoe worden mijten bij de hond herkend?