Heb je het vermoeden dat er zich woelmuizen in je tuin hebben gevestigd? Wij verklappen hoe je dit vermoeden kunt bevestigen en wat je tegen de woelmuizen kunt doen. Verder leggen we in detail uit welke schade een woelmuis kan aanrichten. Het is duidelijk dat niet alleen tuincentra niet blij zijn met deze ongewenste huurders – ook in je eigen privétuin kan de woelmuis grote schade veroorzaken.

Het probleem met woelmuizen is het feit dat ze ondergronds actief zijn en daar gangen graven. Deze gangen kunnen zo diep en uitgestrekt zijn dat de grond onder je voeten kan inzakken. Maar ook voor kleine huisdieren bestaat het gevaar dat ze in een gang van een woelmuis wegzakken.

Naast de ondergrondse tunnels veroorzaken woelmuizen nog meer schade: ze hebben zeer scherpe tanden en knabbelen daarmee aan wortels en knollen. Hierdoor kunnen planten, groenten en ook fruitbomen afsterven. Het staat dus vast dat deze dieren complete plantages kunnen vernietigen. In je eigen privétuin is het al voldoende als een pas geplante fruitboom sterft, alleen omdat een muis aan de wortels heeft geknaagd.

De woelmuis behoort tot de familie van de woelmuisachtigen, waartoe in totaal 150 soorten behoren. Afhankelijk van de soort wordt een woelmuis tussen de 7 en 23 centimeter lang en bereikt hij een gewicht tussen de 80 en 200 gram. De kleur van de woelmuis is meestal bruin, maar kan ook grijs zijn. Een bijzonder kenmerk van woelmuizen zijn de oren, die ofwel erg klein zijn of schijnbaar helemaal ontbreken. Woelmuizen behoren tot de kortstaartige knaagdieren – bij de woelrat bereikt de staart ongeveer de helft van de lichaamslengte. Aan de kleine voetjes zitten vier tot vijf tenen. Omdat woelmuizen zowel overdag als 's nachts actief zijn, zou je er zomaar een tegen het lijf kunnen lopen.

Een zeker teken dat je woelmuizen hebt, zijn aardeheuvels. Deze lijken op het eerste gezicht op de hopen die door mollen worden achtergelaten. Nu is het aan jou om beide hopen van elkaar te onderscheiden – dat werkt als volgt:

• terwijl een mol mooie ronde hopen maakt, zien de hopen van woelmuizen er eerder langwerpig en vooral „rommeliger” uit
• de mol maakt het ingangsgat in het midden van de koepel – de woelmuis daarentegen aan de zijkant van de hoop

Maar ook de vorm van de gangen laat zien of je met een mol of een woelmuis te maken hebt:

• Beide gangvormen lijken ovaal, maar: de woelmuis bouwt de gangen hoger dan dat ze breed zijn. Bovendien zie je in de gang van woelmuizen geen wortels, omdat deze door de muis zijn opgegeten
• De mol maakt gangen die breder zijn dan dat ze hoog zijn. Bovendien zie je in de gang van een mol altijd de wortels, omdat deze door dit dier niet worden gegeten
• Hoe dieper de gang onder de grond ligt, hoe waarschijnlijker het is dat het een mol was. Woelmuizen graven altijd vlak onder het aardoppervlak

Mocht je de voorraadkamers van de dieren ontdekken, dan geeft dit ook uitsluitsel over welk dier het gaat: planten wijzen op de woelmuis, dieren zoals regenwormen wijzen op de mol.

Samenvattend kan gezegd worden dat de woelmuis zijn gat altijd aan de zijkant van de hoop aanlegt en dat de gangen aanzienlijk dichter bij het aardoppervlak worden gegraven.

Wanneer u eenmaal duidelijk heeft vastgesteld dat het om een woelmuis gaat, is het verstandig om te onderzoeken wat u tegen een woelmuis kunt doen. Experts raden bijvoorbeeld aan om de natuurlijke vijanden van de woelmuis in te schakelen. Maar om welke dieren gaat het hierbij? Het zijn voornamelijk uilen, wezels, katten, marters, bunzings, vossen en andere roofvogels. Natuurlijk moet u er niet voor zorgen dat er zich een marter in uw tuin vestigt, want ook deze kan aanzienlijke schade aanrichten. Roofvogels vestigen zich uiteraard niet in een kleine tuin – op een landgoed zou dit echter wel mogelijk zijn. In dat geval zou u invliegopeningen of vogelnesten kunnen aanbrengen – als alternatief laat u oude bomen staan, waarin uilen kunnen nestelen. Het idee om katten te houden werkt hoogstwaarschijnlijk bij elke terreingrootte. Toch is daarmee niet gegarandeerd dat de kat daadwerkelijk op de woelmuizen jaagt en ze vangt.

Om het beste middel tegen woelmuizen te vinden, moet u eerst het gedrag van deze dieren kennen. Deze dieren haten lawaai, stank en trillingen. Alle ideeën die op deze feiten gebaseerd zijn, moeten echter vaker per dag en vooral gedurende een langere periode worden uitgevoerd. Zo zou een woelmuis zich kunnen terugtrekken als het gazon regelmatig wordt gemaaid. Een idee hiervoor is een robotmaaier, die echter het nadeel heeft dat deze te stil kan zijn. Velen hebben succes geboekt door een ijzeren staaf in de gang van de woelmuis te slaan. Maar ook dit werkt alleen als het vaker wordt herhaald. Soms zijn spelende kinderen al voldoende om de woelmuizen te verjagen.

Met betrekking tot het gevoelige reukvermogen zou u enkele stoffen en vloeistoffen in de gangen kunnen gieten. Deze dieren reageren gevoelig op de geur van alcohol, op de geur van kruiden zoals pepermunt of tea tree olie en zelfs op gier. Hier willen wij het advies geven om zelf enkele substanties uit te proberen om degene te vinden waar de woelmuis gevoelig op reageert.

De beste resultaten zijn tot nu toe behaald wanneer alle drie de ideeën tegelijk werden uitgevoerd: de aarde laten trillen, een sterke geur in de gang gieten en lawaai veroorzaken.

Mochten deze ideeën niet het gewenste resultaat opleveren, dan zou u de planten tegen het aanvreten kunnen beschermen. Aardperen zouden de woelmuizen van nuttige planten en fruitbomen kunnen weglokken – maar een garantie hiervoor is er helaas niet. Verdere maatregelen zijn: de kluiten van de nuttige planten in een metalen gaas plaatsen, waar een woelmuis niet doorheen kan. Belangrijk is echter dat dit de wortelkluiten niet insnijdt. Daarbij komt het probleem dat u de kluit vaker opnieuw met gaas moet beschermen zodra de wortels zijn gegroeid. Als alternatief hiervoor kunt u een hekwerk inzetten, dat u echter minimaal 50 centimeter diep moet ingraven. Alleen zo is er een kleine kans om de woelmuizen te verjagen. Onthoud: vindt de muis niets meer te eten, dan zal hij vanzelf een nieuw territorium zoeken.

Een woelmuis valt niet onder een bijzondere beschermde status. Dat betekent dat men een woelmuis bij een plaag mag vangen of doden – echter geldt ook voor hen de dierenwelzijnswet: alleen met een gegronde reden en zonder vermijdbare pijn. Een boete zou dan niet van toepassing zijn. Wat betekent dat in detail? Het betekent niets anders dan dat u te allen tijde een val mag gebruiken. Hoewel er speciale woelmuizenvallen bestaan, zou u ook een val voor alle andere muizen- en rattensoorten kunnen gebruiken. Verder kunt u beslissen of u de woelmuis met de val wilt doden of alleen wilt vangen. Wilt u een levendvangende val gebruiken, dan moet u de gevangen woelmuis op grote afstand uitzetten, zodat deze niet weer terugkomt.

Experts raden aan om de val in te wrijven met aarde. Dit idee voorkomt dat de woelmuis de geur van de val opmerkt.

Er moeten altijd meerdere vallen worden gebruikt om de woelmuizen met zekerheid te kunnen vangen. Eén val alleen is in de regel niet voldoende.

TopCat en SuperCat vallen kunnen van beide kanten vangen – een gewone kistval biedt daarentegen slechts één opening. Alle valvarianten moet men in de gang ingraven – men zou alleen bij de TopCat en SuperCat van bovenaf kunnen zien of de val is dichtgeklapt.

Gewone klemvallen en draadvallen moeten eveneens in de gang van een woelmuis worden ingegraven – hier ziet men pas na het uitgraven of de muis is gevangen.

De fabrikant Silberkraft biedt voor diverse plaagdieren verschillende sprays aan waarmee je ze kunt verjagen. Voor woelmuizen bestaat er geen dergelijke spray, maar wel een perfecte levend vangen val. Deze wordt voldoende groot geproduceerd, zodat de woelmuis zijn staart niet kan klemmen. Bovendien heeft hij meerdere luchtgaten, zodat de muis niet stikt. De grote draagbeugel zorgt er daarentegen voor dat je de woelmuis zonder problemen op een andere plek kunt uitzetten. Met deze levend vangen val loop je geen risico dat je in strijd met de dierenwelzijnswet handelt.

De woelmuis valt niet onder een bijzondere soortbescherming, maar wel onder de dierenwelzijnswet. Daarom moet men rekening houden met de paragraaf die voorschrijft dat bij het doden van een gewerveld dier geen onnodige pijn mag worden veroorzaakt. Bovendien mag alleen iemand een dier doden die over de nodige kennis beschikt. Dit alles maakt duidelijk dat je beter voor een levend vangen val kunt kiezen. Daarnaast geldt: de mol is beschermd en mag niet worden gedood. Daarom is het belangrijk om eerst uit te zoeken wie er in de tuin huishoudt. Want bij het doden van een mol dreigen er aanzienlijke boetes tot wel 65.000 euro.

In welke periode moet de bestrijding van woelmuizen plaatsvinden?

In de vakhandel vind je onder andere gas en gif. Deze moet je alleen gebruiken als je bekend bent met deze middelen. In plaats daarvan kun je beter de bovengenoemde middelen gebruiken, die we als volgt willen aanvullen: knoflook, honingklaver en keizerskroon. Gebruik geen woelmuizenklem, omdat deze het dier aanzienlijke pijn toebrengt.

Wil je geen val gebruiken en de woelmuis ook niet met gif of andere stoffen verjagen, dan kun je overwegen om de tuin te beplanten met andere gewassen die de woelmuis naar verluidt kunnen verjagen. Hiertoe behoren:

• vlierbes
• levensboom
• wolfsmelkachtigen
• kievitsbloem
• keizerskroon

Sommige tuinbezitters hebben hiermee goede resultaten behaald, anderen weer niet. Het is in ieder geval het proberen waard.

Sommige tuinbezitters melden dat een woelmuis ook luizen, slakken en insecten eet. In werkelijkheid is de woelmuis echter een planteneter: hij geeft de voorkeur aan wortels, knollen en bloembollen. Als verdelger van plaaginsecten in de moestuin is hij daarom niet nuttig.

Voordat je op het idee komt om een woelmuis te bestrijden, moet je nauwkeurig onderzoeken of het echt om een woelmuis gaat. Mocht je deze verwarren met een mol en deze vervolgens doden, dan kun je een hoge boete krijgen. Dit risico moet je nooit nemen.

De veiligste methode om een woelmuis te verjagen is het gebruik van een levend vangen val. Je moet echter meerdere vallen gebruiken om het gehele woelmuisgebied ermee uit te rusten. Alternatief of aanvullend kun je verschillende natuurlijke middelen testen: lawaai, beweging en sterke geuren. De kans om een woelmuis hiermee te verjagen wordt aanzienlijk vergroot als je alle maatregelen tegelijkertijd toepast. Een eigen kat kan helpen om de woelmuizen te verjagen of zelfs te vangen. Bedenk dat het doden van woelmuizen volgens de natuurbeschermingswet toegestaan zou zijn – verboden is het echter om de dieren zonder reden pijn te doen. Daarom is het gebruik van stroom uitdrukkelijk verboden. De meest diervriendelijke manier om een woelmuis te verjagen is daarom hem de toegang tot voedsel te ontnemen: een gaashekwerk moet diep in de grond worden geslagen en de wortelkluiten van fruitbomen moeten met een geschikte korf worden beschermd. Hier kan de muis niet doorheen dringen en de planten kunnen verder groeien.