Identificeer en bestrijd lichaamsluizen

Kleerluizen zijn, net als de hoofdluis of schaamluizen, vleugelloze ectoparasieten en voeden zich uitsluitend met bloed. Met het blote oog is het niet eenvoudig om de drie soorten van elkaar te onderscheiden. Maar van andere insectensoorten zijn de luissoorten zeer goed te onderscheiden. De kleerluis kenmerkt zich door de volgende eigenschappen:

Zonder bloed kunnen luizen niet lang overleven. Zelfs de larven die uit de luizeneitjes komen, hebben voor hun verdere ontwikkeling bloed nodig, dat ze zelf opnemen tijdens het steken van de gastheer. Kleerluizen leven doorgaans tussen de 30 en 40 dagen. In totaal kan een volwassen vrouwtje in deze vrij korte levensspanne tien eitjes per dag leggen. Gemiddeld leggen ze in de loop van hun leven tussen de 200 en 300 eitjes, die ze stuk voor stuk vastplakken aan de binnenkant van de kledingnaden. Bij optimale temperaturen voor het uitkomen van 25°C kunnen volwassen kleerluizen zich binnen twee weken ontwikkelen. Na maximaal 40 dagen sterft een volwassen kleerluis. Als je besmet textiel echter op 60°C wast of het beddengoed verschoont, sterven ze binnen enkele dagen af. De hoge temperatuur bij het wassen doodt neten en luizen en het verschonen van het beddengoed zorgt ervoor dat de parasieten niet langer genoeg warmte en bloed krijgen. Zonder gastheer verhongeren ze binnen enkele dagen.

Kleerluizen zijn zeer vraatzuchtig. Dagelijks hebben ze minstens twee bloedmaaltijden nodig om te overleven. Met hun monddelen doorboren ze daarbij de huid van de gastheer en scheiden ze een speekselklierafscheiding af in de wond. Dit leidt tot hevige jeuk en kan vooral voor mensen met een allergie onverdraaglijk worden. Ook de larven worden via de uitwerpselen van de volwassen parasieten indirect met bloed gevoed. Het bloed is bovendien belangrijk voor de productie van de eitjes. De steken, die in de volksmond ook wel beten worden genoemd, kunnen soms een gezondheidsrisico vormen. Wanneer de hevige jeuk mensen ertoe aanzet de huid open te krabben, kunnen bacteriën in de wond terechtkomen en secundaire infecties veroorzaken.

Dat luizen kunnen springen, is een fabeltje: luizen kruipen bij nauw lichamelijk contact of via de kleding van de ene naar de andere persoon. Terwijl hoofdluizen vooral op de hoofdhuid zitten, houden kleerluizen zich graag op in nauwsluitend ondergoed zoals onderbroeken, boxershorts of hemden. Eveneens geliefd is textiel op je bed, zoals dekbedovertrekken of kussenslopen. Kleerluizen besmetten zelden gewassen handdoeken, dekens, kussens of tapijten. Met hun drie paar poten klemmen ze zich bij voorkeur vast aan kledingnaden, maar ze kunnen het zich ook gemakkelijk maken in plooien van de kleding. Alleen om te eten verlaten ze het kledingstuk en zoeken ze een goed doorbloede plek op de huid om te zuigen.

Kleerluizen kunnen, net als hoofd- en schaamluizen, niet vliegen, maar kunnen zich desondanks gemakkelijk van de ene mens op de andere overdragen. Direct lichaamscontact is voor de kleerluis de snelste methode om van gastheer te wisselen. De parasieten worden echter het vaakst overgedragen via gedeeld beddengoed, handdoeken, dekens of kleding die zelden wordt gewassen. Dat is het grootste verschil in de overdracht met hoofdluizen, die alleen van haar op haar worden doorgegeven. Omdat kleerluizen een hete wasbeurt van meer dan 60°C en regelmatig wassen niet overleven, verspreiden ze zich vooral in slechte hygiënische omstandigheden. Maar ook mensen die een goede hygiëne onderhouden, kunnen besmet raken, bijvoorbeeld wanneer ze met anderen op pad zijn of tweedehandskleding kopen.

Het komt regelmatig voor dat ook mensen uit een hygiënisch schone omgeving met kleerluizen worden besmet. Dit is altijd het geval wanneer zij in contact komen met besmet textiel. In tweedehandskleding kunnen zich soms luizen verstoppen. Was je de kledingstukken niet voor het dragen, dan kan het heel goed voorkomen dat er nog ten minste één kleerluis op de kleding leeft die jou kan besmetten. De besmetting kan zich dan snel verspreiden en leidt tot hevige jeuk. Vooral wanneer je kledingstukken niet koopt bij winkels die zelf een reiniging uitvoeren, moet je daarom voorzichtig zijn. Omdat vintage kleding echter vaak alleen op de tweedehandsmarkt verkrijgbaar is, raden we je natuurlijk niet aan om geen tweedehands kleding meer te kopen. Koop je tweedehandskleding, dan is het in plaats daarvan aan te raden om de kledingstukken voor het eerste dragen op 60°C te wassen of naar een stomerij te brengen.

Een besmetting met kleerluizen uit zich meestal door hevige, aanhoudende jeuk, die vooral optreedt op plekken waar kleding strak tegen het lichaam aanligt. Hiertoe behoren vooral de taille, de oksels of de bovenbenen. Anders dan hoofd- of schaamluizen leven kleerluizen voornamelijk in textiel en kruipen ze alleen op de huid voor een bloedmaaltijd. De steken lijken op kleine rode puntjes die kunnen veranderen in ontstoken huidplekken of krabwonden. Een ander herkenningspunt zijn de minuscule eitjes en de luizen zelf, die in de naden en plooien van kleding of beddengoed te vinden zijn. In tegenstelling tot de hoofdluis is een besmetting niet zo gemakkelijk vast te stellen met een luizenkam. Een loep en een netenkam zijn bij het zoeken echter in het voordeel.

• Hevige en aanhoudende jeuk op de huid

• Naden van kledingstukken en dekbedovertrekken zijn besmet met minuscule eitjes of luizen

• Rode steken op de huid bij de taille, oksels of bovenbenen

Meer over luizenbeten hebben we in onze Silberkraft gids aan de hand van het voorbeeld van de hoofdluis uitgelegd. Omdat kleerluizen in de huid steken om bloed te zuigen, zijn de eerste tekenen rode, jeukende puntjes op het lichaam. Vooral in de regio rondom de broekband zijn de steken te vinden. Ook in de schaamstreek kunnen de steken van de kleerluis voorkomen. Roodheid op de plek van de beet, bultjes of een ontstoken insteekopening wijzen eveneens op kleerluizen.

Anders dan schaamluizen of de hoofdluis bevindt de kleerluis zich bijna uitsluitend in de buurt van de mens, maar slechts zelden op het hoofdhaar. De bestrijding moet daarom specifiek worden aangepast aan de levenswijze van de parasiet. Wij raden je daarom aan om met de bestrijding te beginnen op de plek waar men het gemakkelijkst een besmetting door kleerluizen kan herkennen en vaststellen: bij besmette kussens, dekens en overtrekken.

Alle kledingstukken en stoffen waarop je neten of luizen hebt ontdekt, moeten op 60°C worden gewassen. Alleen bij deze hoge temperaturen sterven neten en luizen tegelijkertijd af. Dit geldt voor dekens, kussens, hoezen, beddengoed, jassen en andere kleding. Bij matrassen kan een chemische reiniging noodzakelijk zijn. Zijn er stoffen die niet op deze temperaturen gewassen mogen worden, dan kunnen ze in plastic zakken worden verpakt en gedurende ten minste 24 uur bij -18°C worden ingevroren. Dit heeft een soortgelijk effect als heet wassen, maar vereist veel ruimte in de vriezer of diepvries. Het doel van de behandeling moet zijn dat alle kleerluizen afsterven en de besmetting wordt gestopt.

Schaamluizen en kleerluizen worden hoofdzakelijk indirect overgedragen. Juist voor de behandeling van kleerluizen, die vaak via kleding en andere stoffen worden overgebracht, helpt de Silberkraft luizenspray. Het betreft een preventieve behandeling die je kunt toepassen op je stoffen die je daarvoor heet hebt gewassen. Zo kun je de besmetting effectief stoppen.

Kleerluizen (Pediculus humanus humanus) zijn niet alleen vervelend, maar ook medisch relevant. Ze gelden als vectoren voor verschillende infectieziekten die via de uitwerpselen van de luizen op de mens worden overgedragen. De ziekteverwekkers komen daarbij niet door de beet in het lichaam, maar via opengekrabde huidplekken die ontstaan door hevige jeuk. Bij het krabben komen de ziekteverwekkers via de kleinste huidbeschadigingen in de bloedbaan terecht. Naast hevige jeuk en huidontstekingen kunnen hierdoor ernstige aandoeningen ontstaan.

• Vlektyfus (Rickettsia prowazekii):
  Na een incubatietijd van ongeveer 7–14 dagen krijgen getroffenen eerst last van hoofdpijn, koorts, koude rillingen en spierpijn. Typisch is een donkergevlekte huiduitslag die zich vanaf het bovenlichaam over bijna het hele lichaam verspreidt. Alleen het gezicht, de handpalmen en de voetzolen blijven hiervan gespaard. Zonder behandeling sterft tot 40% van de zieken. Met antibiotica is de aandoening echter goed te behandelen. Vooral in oorlogs- en crisisgebieden kan de ziekte zich door kleerluizen verspreiden.

• Recidiverende koorts (Borrelia recurrentis):
  De infectie wordt 4–14 dagen na de besmetting merkbaar. Kenmerkend zijn terugkerende koortsaanvallen van maximaal een week, die gepaard kunnen gaan met hart- en vaatproblemen, meningitis of longontsteking. Ook de nieren kunnen worden aangetast. Recidiverende koorts is met antibiotica behandelbaar; een vaccin bestaat niet.

• Wolhynische koorts (Bartonella quintana):
  Deze aandoening kwam vooral tijdens de Eerste Wereldoorlog veel voor, toen soldaten in onhygiënische, krappe omstandigheden leefden. De incubatietijd bedraagt 10–30 dagen. Getroffenen lijden aan terugkerende koortsaanvallen, hoofd- en ledematenpijn en mogelijke bijwerkingen zoals conjunctivitis, hepatosplenomegalie of meningo-encefalitis. Therapeutisch worden antibiotica ingezet.

Alle aandoeningen komen in Europa uiterst zelden voor. Mocht men echter kleerluizen hebben opgelopen, dan is het vanwege de mogelijke aandoeningen zinvol om snel met de bestrijding te beginnen en zich bewust te zijn van het risico. Een besmetting door deze luizen is in Duitsland vanwege de mogelijke overdraagbare ziekten en vanwege de snelle verspreiding van de parasieten meldingsplichtig.

Wie last heeft van hevige jeuk, huidveranderingen en terugkerende koorts, moet absoluut medisch advies inwinnen. Omdat er tegen deze ziekten geen vaccinaties bestaan, zijn een goede hygiëne, het regelmatig wassen van kleding op hoge temperaturen en het grondig reinigen van de woonomgeving de beste maatregelen. Alleen zo kan men zich preventief tegen een besmetting beschermen. Omdat er tegen deze ziekten geen vaccin bestaat, speelt preventie een doorslaggevende rol. Wie na een mogelijke overdracht van kleerluizen last krijgt van jeuk, huidreacties en koorts, moet onmiddellijk medische hulp zoeken.

Kleerluizen (Pediculus humanus humanus) zijn ectoparasieten die zich voornamelijk ophouden op kledingstukken die dicht op het lichaam worden gedragen en op zelden gewassen textielvezels. In tegenstelling tot hoofdluizen, die direct op de hoofdhuid leven, kruipen kleerluizen voornamelijk langs de naden en plooien van ondergoed, beddengoed, dekens of jassen. De parasieten kunnen niet vliegen en bevinden zich slechts kortstondig op de gastheer om bloed te zuigen. Een besmetting uit zich meestal door hevige jeuk, kleine rode steken op de huid en ontstoken plekken die kunnen ontstaan door krabben. Een duidelijk teken zijn de neten, de piepkleine eitjes die bij voorkeur in plooien en naden van kledingstukken worden afgezet.

De overdracht vindt hoofdzakelijk plaats via gedeelde kledingstukken of beddengoed. Ook mensen met een goede hygiëne kunnen besmet raken wanneer zij tweedehandskleding dragen of nauw huidcontact hebben met besmet textiel en personen. Terwijl hoofdluizen in Duitsland relatief vaak voorkomen, zijn kleerluizen hier zeldzamer. Ze komen echter nog steeds voor in crisisgebieden, vluchtelingenkampen of onder onhygiënische leefomstandigheden. Snelle herkenning is daarom cruciaal om mogelijke secundaire infecties te voorkomen. Via opengekrabde luizenbeten kunnen ziekteverwekkers zoals vlektyfus, terugkoorts of de Wolhynische koorts in het lichaam terechtkomen.

Voor de bestrijding van de kleerluis is het zinvol om al het besmette textiel op minimaal 60°C te wassen, aangezien deze temperaturen zowel luizen als neten betrouwbaar doden. Materialen die niet gewassen kunnen worden, kunnen worden ingevroren of chemisch worden gereinigd. Daarnaast kan onze Silberkraft luis-spray worden gebruikt, die kleerluizen en hoofdluizen effectief afweert zonder de stoffen te beschadigen. Regelmatige controle en grondige reiniging van de omgeving voorkomen herbesmetting en zorgen ervoor dat de parasieten niet opnieuw op de mens overgaan.