Bestrijding van zwarte snuitkevers - tips en trucs tegen het ongedierte

Vraatschade aan planten - vaak zijn taxuskevers de boosdoener!

Rhododendrons horen in veel tuinen thuis, want ze zijn mooi om te zien en relatief onderhoudsvriendelijk. De plant begint al in mei te bloeien en staat tot in juli vol met bloemen. Voor veel hobbytuiniers zijn hun tuinplanten hun hele trots. Het is dan natuurlijk erg vervelend als je aan de bladeren bochtvormige vraatsporen vindt en takken en twijgen verdrogen - echter zonder een duidelijke reden.

Vraatzuchtige kevers - de taxuskever

Taxuskevers zijn kleine, tussen de 0,3 en één centimeter grote, zwarte kevers. Ze behoren tot de familie van de snuitkevers (Curculionidae) en is met wereldwijd ongeveer 60.000 soorten een van de meest soortenrijke insectenfamilies die er bestaan.
Alleen al in Duitsland zijn er ca. 780 snuitkeversoorten. De meest gevreesde kever is de taxuskever (Otiorhynchus sulcatus), die zeer robuust en slechts moeilijk te bestrijden is.

Leefwijze

Veel planten zijn een geliefde maaltijd voor de volwassen kevers. Ze houden vooral van

• Rhododendron
• Hortensia
• Klimop
• Bessenstruiken zoals aardbeien
• Rozen
• Taxus
• Clematis
• Buxus
• Rozenstruiken

Taxuskevers verstoppen zich overdag in de aarde of in het dichte struikgewas op de grond en komen pas bij het schemeren tevoorschijn. Dan klimmen ze in de waardplant en beginnen aan de bladeren te vreten. Omdat ze schuw zijn, laten ze zich bij de kleinste verstoring tijdens het eten van de plant vallen en zijn ze vanwege hun donkere kleur nauwelijks meer te onderscheiden. In tegenstelling tot andere keversoorten kunnen taxuskevers niet vliegen.

Voortplanting

Taxuskevers planten zich in onze streken in de vrije natuur één keer per jaar voort. Verblijven ze echter in kassen o.i.d., dan kunnen er meerdere generaties kevers per jaar uitkomen.

Interessant genoeg kunnen de vrouwtjes van de taxuskever ook zonder mannelijke bevruchting eieren leggen. Taxuskever-vrouwtjes kunnen tot wel 800 eieren per jaar leggen. Voor het leggen van de eieren zoekt ze humusrijke, enigszins zandige grond op en legt de eieren zo dicht mogelijk bij de waardplant. Daaruit komen dan eerst vraatzuchtige larven, die direct aan de wortels beginnen te vreten en zich na verloop van tijd ontwikkelen tot volwassen en geslachtsrijpe kevers.

De eerste kevers komen in mei uit, de laatste in augustus - daarom moeten bestrijdingsmaatregelen langdurig effectief zijn om zoveel mogelijk kevers en larven te raken.

Levenscyclus

De taxuskeverlarven kunnen in de natuur in de bodem overwinteren en verpoppen zich in het volgende voorjaar, wanneer de temperaturen weer hoger zijn. Hieruit komen (afhankelijk van het weer) in mei of juni de volwassen kevers. Ook de kevers hebben het vermogen om de winter in de bodem te overleven, aangezien ze tot twee jaar oud kunnen worden.

De kevervrouwtjes hebben voldoende voedsel nodig om de eieren te vormen. In totaal duurt het ca. een maand voordat de eieren zover gerijpt zijn dat de vrouwtjes ze kunnen leggen. Normaal gesproken worden de eieren eind juni tot begin juli gelegd, waaruit vervolgens witte, ongeveer een centimeter lange, gekromde rupsen komen, die in de bodem leven en daar aan de wortels van planten vreten.

Is de plaag echter in een kas, waar het hele jaar door vergelijkbare temperaturen heersen, dan treden daar in elk jaargetijde alle stadia van de taxuskever in gelijke mate op.

Hoe herken je de taxuskever?

Het lastige bij een plaag van de taxuskever is dat ze overdag niet actief zijn. De kleine kevers zijn erg schuw en laten zich bij de kleinste verstoring van de plant vallen. Omdat ze pas in de schemering uit hun schuilplaats kruipen, is het voor de (niet zo oplettende) hobbytuinier soms nauwelijks te zien of er sprake is van een taxuskeverplaag. Omdat de kevers echter zeer karakteristieke vraatsporen aan bladeren achterlaten, kun je andere plaagdieren uitsluiten: taxuskevers vreten bochtvormige sporen in de bladeren van de planten. De halfronde beschadigingen aan de bladeren worden door geen enkel ander plaagdier achtergelaten.

Het vreten aan de bladeren is voor de plant niet schadelijk - het ziet er echter ontsierend uit. Je moet je echter wel zorgen maken over de larven van de taxuskever, die verborgen leven en ernstige schade aan de wortels van de planten aanrichten. De plant krijgt hierdoor minder water en droogteschade zoals verwelkte bladeren en droge takken zijn niet zelden het gevolg. Ook een verkommerde groei van de plant kan wijzen op een taxuskeverplaag. In het ergste geval sterft de hele plant af.

Taxuskever bestrijden - zo lukt het!

Er zijn verschillende manieren om taxuskevers te bestrijden. Alle methoden moeten echter langdurig worden toegepast, omdat de kevers erg hardnekkig zijn. Er zijn echter enkele huismiddeltjes en chemievrije mogelijkheden om de plaag de baas te worden.

Kevers verzamelen

Een methode die veel geduld vereist, is om de kevers van de aangetaste plant te verzamelen, zodra het donker is. Hiervoor moet je met een zaklamp de aangetaste plant afzoeken. Helaas zijn de kevers erg schuw en laten ze zich bij verstoring simpelweg van de plant vallen. Vanwege hun donkere kleur zijn ze op de grond nauwelijks te zien. Bovendien vinden sommige mensen insecten en kevers vies, waardoor deze methode slechts voor enkelen uitvoerbaar en daarom slechts beperkt effectief is.

De verzamelde kevers moeten bovendien onschadelijk worden gemaakt: dat lukt het beste met heet water of door ze plat te drukken. Deze maatregel is aan te bevelen als slechts één enkele plant door taxuskevers is aangetast.

Beperkt effectief: insecticiden

Anders dan andere insectensoorten leven taxuskevers erg verborgen. Daarom zijn ze ook moeilijk te bestrijden met conventionele insecticiden die bij contact met het plaagdier werkzaam zijn. Overdag verschuilen de kevers zich in de beschutting van het struikgewas of in de bodem. Als je nu insecticiden aanbrengt, worden de taxuskevers daar nauwelijks door geraakt, terwijl de chemische werkzame stof dodelijk voor andere insecten zoals bijen of hommels kan zijn.

Insecticiden werken bij de lastige kevers eerder werend - ze blijven gedurende een bepaalde tijd na het sproeien weg. Zodra het echter heeft geregend en de werkzame stof van het insectenmiddel is afgespoeld, komen ze in zwermen terug.

Natuurlijke vijanden in de tuin vestigen

Een eenvoudige, bijna kosteloze en langdurige oplossing tegen taxuskevers kan zijn om natuurlijke vijanden in de tuin te vestigen. Deze zijn dol op de kevers en de larven.
Enkele natuurlijke vijanden van de taxuskever zijn:

• Egels
• Mollen
• Spitsmuizen
• Vogels
• Hagedissen

Dieren in de tuin vestigen is meestal helemaal niet zo moeilijk, zolang ze optimale nestmogelijkheden zoals vogelhuisjes of nesthulpmiddelen vinden.

Sommige nuttige dieren zoals kippen en eenden eten hun leven lang graag de kleine larven van de taxuskever. Heb je de ruimte en de mogelijkheid om een van deze dieren in de tuin te houden, dan hoef je je over taxuskevers binnenkort geen zorgen meer te maken.

Taxuskever bestrijden met aaltjes (nematoden)

Wilt u geen dieren in de tuin uitzetten en de taxuskever op een natuurlijke (diervrije) manier verwijderen, dan hebben aaltjes (nematoden) zich bewezen. Aaltjes (nematoden) zijn rondwormen. Deze meercelligen zijn zeer soortenrijk (schattingen liggen tussen de 20.000 en 10 miljoen verschillende wormsoorten die wereldwijd zouden bestaan) en leven in vochtige aarde. Sommige soorten leven van microben, andere parasiteren daarentegen op larven van andere insecten en zijn bij de natuurlijke plaagbestrijding zeer nuttig.

Om aaltjes (nematoden) effectief te kunnen inzetten, moet men de levenscyclus van de taxuskever kennen. Afhankelijk van het weer en de temperatuur komen de eerste volwassen taxuskevers tussen mei en augustus uit. Om de eitjes te kunnen leggen, moet de bodem niet alleen zanderig, maar ook humusrijk zijn.

Met deze zaken moet u bij aaltjes (nematoden) rekening houden:

1. Aaltjes (nematoden) sterven zodra ze geen voedsel vinden. Daarom kunnen ze niet preventief worden uitgezet.
2. Aaltjes (nematoden) houden niet van direct zonlicht, daarom moeten ze bij bewolkte hemel worden uitgezet.
3. Temperaturen onder 12 graden Celsius vinden aaltjes (nematoden) helemaal niet prettig. Het beste seizoen om aaltjes (nematoden) tegen de taxuskever uit te zetten is de nazomer (augustus tot oktober).

Huismiddeltjes tegen de taxuskever

Ondersteunende maatregelen in de strijd tegen de taxuskever kunt u in uw eigen keuken vinden. Correct toegepast zijn knoflook en dergelijke goede helpers om de taxuskever te bestrijden.

Knoflook

Knoflook is in veel huishoudens standaard naast uien. De knol die beschermt tegen trombose bevat bestanddelen die de taxuskever vreest en waardoor hij snel het hazenpad kiest. Knoflook is bovendien zeer eenvoudig in het gebruik:
Eén teentje knoflook fijnmaken en in de aarde rond de betreffende plant verwerken. Deze stap elke maand herhalen. De knoflook geeft zijn bestanddelen af aan de aarde, waardoor de taxuskever wordt verdreven. Wilt u tussen de toepassingen door de werking van de knoflook versterken, dan kunt u een knoflookaftreksel van vijf teentjes knoflook en 500 milliliter water maken, dat u rondom de betreffende plant in de bodem giet.

Neemolie

Neemolie is een bewezen helper in de strijd tegen verschillende soorten plaagdieren. De olie is zeer krachtig, waardoor deze voor gebruik met water moet worden verdund.

Eén liter gietwater met twee theelepels neemolie mengen en in een sproeifles doen. De betreffende planten royaal en dekkend (bij bewolkte hemel of in de avondschemering) met het neemolie-watermengsel besproeien. Let op: bij regen spoelt het mengsel weg! Dit proces elke week herhalen.

Koffiedik

Koffiedik moet niet alleen worden gebruikt, omdat het eerder als ondersteunende maatregel in de strijd tegen de taxuskever wordt gezien. Hiervoor het gedroogde koffiedik in de aarde rond de aangetaste plant verwerken en eenmaal per maand herhalen.

Wanneer moet men de taxuskever bestrijden?

Taxuskevers kunnen alleen in bepaalde seizoenen worden bestreden. De kevers ziet men meestal tussen april en juni (afhankelijk van de weersomstandigheden). De eitjes leggen de kevers vanaf juni in de bodem, waardoor vanaf dat moment met de bestrijding door aaltjes (nematoden) moet worden begonnen. Van het leggen van de eitjes tot de volwassen kever duurt het in de volle grond ongeveer een jaar, daarna begint de volgende levenscyclus met nieuwe kevers, die tot in oktober doorloopt.

Bronnen en verdere links

• https://www.mein-schoener-garten.de/gartenpraxis/pflanzenschutz/dickmaulruessler-bekaempfen-6466
• https://www.lwk-niedersachsen.de/lwk/news/37146_Bek%C3%A4mpfung_des_Dickmaulr%C3%BCssler
• https://www.poetschke.de/beratung/dickmaulruessler/
• https://www.plantopedia.de/hausmittel-gegen-dickmaulruessler/