Teken verwijderen - handige tips en trucs

Teken verwijderen - Let op bij thuiskomst!

Nadat men in de winter veel tijd binnenshuis heeft doorgebracht, trekken veel mensen - zodra de temperaturen milder worden - de natuur in. Lange wandelingen, trektochten en tuinwerkzaamheden vullen dan de vrije tijd. Daarbij kun je makkelijker dan gedacht een teek oplopen. Zelfs ondanks tekenspray vinden teken vaak verborgen plekjes op het lichaam waaruit ze het benodigde bloed zuigen. Omdat het speeksel van teken ziekteverwekkers kan overdragen, is het daarom belangrijk om zo snel mogelijk de teek te verwijderen.

Wat zijn teken?

Teken behoren tot de familie van de mijten - met hun gemiddelde lichaamsgrootte van maximaal 0,4 cm zijn ze de grootste mijtensoort die in Duitsland voorkomt. Teken voeden zich hun hele leven met het bloed van gastheren, die ze parasitair besmetten en ze kunnen na een maaltijd twee keer zo groot worden. In Duitsland is de schildteek, ook bekend onder de naam gewone teek (Ixodes ricinus), het meest verspreid.

Zecken aus der Haut entfernen - Nahaufnahme einer Zecke

Teken doorlopen drie ontwikkelingsstadia. In elk stadium heeft de teek een bloedmaaltijd nodig om zich verder te ontwikkelen. Tekenlarven zuigen meestal bloed van kleine dieren zoals muizen. Deze bevatten vaak het TBE-virus, dat echter normaal gesproken alleen tussen muizen wordt doorgegeven. Zuigt een tekenlarve nu bloed van een besmette muis, dan wordt deze drager van het virus. TBE heeft geen gevolgen voor teken, maar mensen kunnen door een besmette teek met TBE worden aangestoken. Deze ziekte is niet te onderschatten, aangezien bij een ernstig verloop langdurige schade kan optreden. Waarom alleen een vaccinatie een betrouwbare bescherming tegen een TBE-infectie kan garanderen, kunt u hier nalezen.

Waar komen teken voor?

Teken bevinden zich overal waar optimale levensomstandigheden heersen. Deze vindt men bij beekjes, bosranden, op open plekken in het bos en in hoog gras. Bovendien hebben ze relatief warme temperaturen nodig - onder de acht graden Celsius raken teken in een soort starheid.
Ook struiken en kreupelhout zijn plekken waar teken vaker voorkomen, waardoor men altijd op de paden moet blijven als men het risico op een tekenbeet wil minimaliseren. Op zoek naar een voorbijtrekkende gastheer kruipen teken naar de bovenkant van grassprieten en lage struiken en blijven daar urenlang zitten. Nu hoeft alleen een mens of een dier de wachtplek van de parasiet te raken, zodat de teek op de gastheer een geschikte plek kan vinden om bloed te zuigen.

Tekenbeten herkennen - hier moet u op letten

Omdat teken plekken op het lichaam uitzoeken die op het eerste gezicht niet makkelijk te controleren zijn, is het belangrijk om bepaalde kenmerken van tekenbeten te herkennen. Hiervoor is het belangrijk om te weten welke plekken bijzonder vaak door teken worden getroffen. Over het algemeen kan worden gezegd dat warme, goed doorbloede plekken vaker getroffen worden door beten. Betrokken plekken zijn:

Intieme zone (testikels, vulva)
Billen en bilnaad
Binnenkant van de dijen en armen
Knieholtes en elleboogholtes
Buik en navel
Huidplooien over het hele lichaam
Onder de oksels
Nekstreek en achter de oren
Haargrens
Oorschelp
Op de hoofdhuid (vooral bij kinderen)

Soms heeft men geluk en ziet men een teek rondkruipen voordat deze een plek heeft gezocht om te zuigen. Vaak ziet men de piepkleine parasieten echter helemaal niet of merkt men ze te laat op.
Omdat teken zich na de bloedmaaltijd van de gastheer laten vallen, kan het ook gebeuren dat men de tekenbeet niet opmerkt.
Tijdens het bloedzuigen spuit de teek een pijnstillende stof in de open huid, waardoor een tekenbeet in de regel geen pijn doet of jeukt. Daarom is het lastig om deze überhaupt te ontdekken.

Als u een teek heeft opgemerkt die zich heeft vastgebeten, moet u bepaalde dingen absoluut niet doen: sommigen proberen de teek met alcohol of nagellakremover uit de huid te verwijderen. Omdat deze stoffen de teek echter enorm onder stress zetten, zorgen ze er alleen maar voor dat de teek nog meer speeksel produceert, dat in de wond vloeit en ziektes kan overdragen.

In het algemeen geldt: hoe eerder een teek wordt ontdekt, des te kleiner is het risico op een infectieoverdracht. Daarom moet u uzelf direct na een verblijf in de buitenlucht grondig op teken controleren.

Kwetsbare lichaamsregio's verschillen per geslacht

Teken bijten bij verschillende geslachten op andere plekken; dat is bewezen door de data van de afgelopen jaren.

Kinderen worden bij voorkeur in de hoofdregio gebeten. Bij hen is het belangrijk om de nek, de plekken achter de oren en de hoofdhuid nauwkeurig te onderzoeken. Volwassenen worden daarentegen relatief zelden op deze plekken gebeten. Bij mannen kon worden vastgesteld dat teken zich vooral op de testikels en op de penis vastzetten om daar bloed te zuigen. Deze plekken zijn zeer goed doorbloed en warm, waardoor ze extra aandacht verdienen. Over het algemeen kon worden vastgesteld dat teken eerder aan de voorzijde van het lichaam bijten dan op de rug. Vooral de knieholtes worden vaak getroffen door tekenbeten.

Producttip: Teekspray

Repellent-spray tegen teken voor aanbrengen op de huid
Voor lichaam en gezicht
Werkzame stof: Olie van Eucalyptus citriodora (gehydrateerd, gecycliseerd)
Inhoud: 100 ml

Direct naar het product

Gebruik biociden voorzichtig. Lees vóór gebruik altijd het etiket en de productinformatie.

Tekenbeet gevonden - wat kunt u doen?

Heeft u de pech gehad dat de teek al heeft gebeten, dan moet u de insteekplek de daaropvolgende dagen nauwkeurig observeren en met alcohol desinfecteren. Veranderingen aan de insteekplek en de omliggende huid kunnen wijzen op een infectie die medisch behandeld moet worden.
De zogenaamde wandelroodheid wijst op de ziekte van Lyme, die goed met antibiotica behandeld kan worden. Vooral in deelstaten zoals Beieren en Baden-Württemberg is meer dan 50% van de teken besmet met de Borrelia-bacterie - in deze regio's is daarom extra voorzichtigheid geboden.

Tekenencefalitis (TBE) daarentegen wordt direct via het speeksel van de teek overgedragen en veroorzaakt door een virus, waartegen men zich alleen met een vaccinatie kan beschermen. Onbehandeld kan TBE leiden tot langdurige schade aan het zenuwstelsel.

Wat wijst op een infectie door tekenbeten?

Begint een tekenbeet na het afvallen van de teek te jeuken, dan wijst dit op een infectie. Bacteriën die zich van nature op de huid bevinden, kunnen in de kleine insteekwond terechtkomen en daar lokale ontstekingsprocessen veroorzaken. Helaas kunnen ontstoken tekenbeten ook wijzen op de ziekte van Lyme. Ook een rode huid rondom de insteekplek wijst op een mogelijke Lyme-infectie. Meestal is de infectie cirkelvormig en kan de kleur variëren van lichtrood tot donkerrood. Ook plotseling opkomende koorts is een aanwijzing voor een immuunreactie van het lichaam.

Koorts kan wijzen op de ziekte van Lyme en op TBE. Bij TBE treden daarnaast andere lichamelijke symptomen op zoals vermoeidheid, hoofdpijn en gewrichtspijn. De insteekplek blijft daarbij echter onopvallend.

Teken verwijderen - waar u op moet letten

Kon u een teek op het lichaam ontdekken, dan moet u zeer snel handelen, omdat via het speeksel van de teek ziekteverwekkers in het lichaam kunnen komen. In de apotheek en in webshops zijn speciale hulpmiddelen voor het verwijderen van de kleine parasieten verkrijgbaar. Bent u onzeker over hoe u de teek het beste kunt verwijderen, dan kunt u ook een arts raadplegen, die de teek kan verwijderen.

Teken verwijderen - zo lukt het

Om teken te verwijderen kunt u verschillende hulpmiddelen gebruiken die zich in de praktijk hebben bewezen. Bij alle methoden moet er echter op worden gelet dat de teek niet wordt geplet of uit elkaar wordt getrokken, om het infectierisico zo klein mogelijk te houden. Daarom is verwijderen met de vingernagels een zeer onveilige methode, omdat de teek zeer gemakkelijk geplet kan worden.

Teken verwijderen met een tekentang

Voor het verwijderen kunt u ofwel een speciale tekentang of een zeer puntige pincet gebruiken, zoals die vaak bij medische ingrepen wordt gebruikt. Bij het verwijderen van de teek moet u met een aantal zaken rekening houden:

Plaats de tekentang verticaal op de huid over de kop van de teek.
Sluit de tekentang en houd deze ongeveer 60 seconden vast. Dit zorgt er vaak voor dat de teek zijn grijptangen uit de huid loslaat en u de teek zonder problemen kunt verwijderen.
Heeft de teek zijn grijptangen niet losgelaten, dan kunt u de teek alsnog verwijderen. Houd hiervoor de tekentang stevig gesloten en trek de teek langzaam en in een verticale beweging uit de huid. Zo voorkomt u dat de kop van het lichaam scheidt en de ziekteverwekkers via de insteekopening in het lichaam terecht kunnen komen.
Soms komt het voor dat de teek zich stevig in de huid heeft vastgehaakt. Is dit het geval, dan kunt u heel voorzichtig wiebelen om de grijptangen uit de huid los te maken.
Reinig daarna de huid goed met water en zeep en desinfecteer deze.

Belangrijk: de teek tijdens het verwijderen niet draaien of knijpen!

Teken verwijderen met een tekenkaart

Zogenaamde tekenkaarten zien eruit als een creditcard en maken het knijpvrij verwijderen van de kleine bloedzuigers mogelijk, waardoor ze in het gebruik de voorkeur verdienen boven de tekentang. De tekenkaart fungeert als hefboom voor het verwijderen van de teek. Plaats hiervoor de tekenkaart direct op de huid en positioneer de teek in de daarvoor bestemde uitsparing. Trek vervolgens in een naar boven gerichte voorwaartse beweging de teek uit de huid.

Teken verwijderen met een tekenlasso

Er bestaan zogenaamde tekenlasso's die eveneens kunnen worden ingezet voor het verwijderen van de teek. Deze zijn stiftvormig en voorzien van een klein lusje aan het uiteinde. Dit lusje wordt om de teek heen geplaatst en voorzichtig aangetrokken. Hierbij worden de kleine grijptangen van de teek ingeklemd. De teek kan nu verticaal en langzaam uit de huid worden getrokken.
Mocht de tekenbeet-snuit bij het verwijderen zijn afgebroken, dan valt deze in een normaal afstotingsproces van de huid vanzelf af.

Niet doen!

Helaas doen er steeds weer geruchten de ronde dat teken door middel van alcohol, tandpasta, olie, nagellak of lijm gemakkelijk uit de huid kunnen worden verwijderd. Deze middelen irriteren de teek echter, waardoor deze zijn speekselproductie verhoogt, wat op zijn beurt het infectierisico vele malen vergroot.
Ook het verbranden van de teek op de huid met een aansteker of een open vlam moet dringend worden vermeden, aangezien dit tot brandwonden en ernstig letsel kan leiden.

Speciale hulpmiddelen voor het verwijderen van de teek zijn voordelig verkrijgbaar bij de apotheek en drogisterij.

Hoe verwijdert u een teek op de juiste manier?

Na het verwijderen van de teek is het niet voldoende om deze simpelweg door het toilet te spoelen: teken kunnen langere tijd in water overleven. Om teken volledig onschadelijk te maken, kunt u ze in een oplossing van 70%-alcohol of in desinfectiemiddel leggen. Dit doodt teken op betrouwbare wijze.

Een andere mogelijkheid is om de teek in een stukje toiletpapier te wikkelen en met een hard voorwerp (bijv. de bodem van een glas of fles) plat te drukken. Dit vernietigt het harde chitinepantser van de teek. Ongeschikt om plat te drukken zijn rubberen zolen van schoenen, aangezien deze het pantser niet kunnen verbrijzelen. U kunt teken ook verbranden.

Diagnose door de arts

Heeft u het vermoeden dat u door een teek bent gestoken of zijn er al enkele dagen verstreken na de tekenbeet, dan kunt u ook de huisarts raadplegen. Deze zal voor de anamnese enkele vragen stellen die naar waarheid beantwoord moeten worden.

Bent u de laatste tijd in het bos geweest?
Bent u buiten de paden geweest?
Heeft u pijn op de plek van de insteek?
Heeft u koorts en gewrichtspijn?
Wanneer bent u door de teek gestoken?
Bent u gevaccineerd tegen TBE (tekenencefalitis)?

Bij het aansluitende onderzoek zal de arts het lichaam onderzoeken. De tekenbeet en de omliggende huid worden vaak microscopisch op afwijkingen onderzocht. Hierbij wordt gelet op zwellingen, lokale warmte rondom de tekenbeet en pijngevoeligheid. Omdat de lymfeklieren bij een infectie als immuunreactie opgezwollen zijn, worden deze eveneens afgetast en onderzocht.

Om een diagnose te kunnen stellen, kan de arts een bloedmonster afnemen, dat in het laboratorium wordt onderzocht - eventuele ziekteverwekkers kunnen in een bloedmonster probleemloos worden aangetoond. Vervolgens wordt indien nodig een behandelplan opgesteld.