Veelvoorkomende bezoeker in de hondenvacht - de teek
In de maanden april tot september/oktober elk jaar moeten hondeneigenaren op hun hoede zijn: teken hebben het hoogseizoen en liggen op de loer om bloed van een gastheer te zuigen. Dit hebben vooral de vrouwtjes nodig voor het leggen van eitjes. Omdat honden makkelijk te beklimmen gastheren zijn, lopen ze een verhoogd risico om door een tekenbeet met ziektes besmet te raken. Als de hondeneigenaar na een wandeling een teek heeft ontdekt, moet hij deze daarom zo snel mogelijk verwijderen om het besmettingsrisico zo klein mogelijk te houden.
Wat zijn teken?
Teken zijn parasieten en behoren tot de familie van de mijten. Ze hebben om te overleven bloed van een gastheer nodig. Dit kan een wild dier zijn, maar ook een huisdier of zelfs een mens - teken maken hierbij geen onderscheid.
In de loop van hun toch vrij lange leven doorlopen teken drie stadia: larve, nimf, volwassen teek. Om zich van het ene stadium naar het volgende te kunnen ontwikkelen, hebben ze telkens een bloedmaaltijd nodig. De larven vallen vooral kleine dieren zoals muizen aan, die het FSME-virus bij zich dragen en dit via het bloed op de teek kunnen overbrengen. Teken hebben geen last van het virus, maar als de gastheer via het tekenspeeksel wordt besmet, kan dit tot vervelende langetermijngevolgen leiden. Als een hond met FSME besmet raakt, verloopt de ziekte in tegenstelling tot bij mensen vaak zeer ernstig. Hoge koorts, verlammingsverschijnselen en gedragsveranderingen zijn het gevolg. Helaas kunnen honden in tegenstelling tot mensen nog niet tegen FSME worden ingeënt. Daarom is snel handelen geboden als u na een wandeling een teek in de hondenvacht ontdekt.
Uiterlijk en levensduur
Teken zijn de grootste mijtensoort, maar met het blote oog zijn ze toch moeilijk te herkennen: ze worden tussen de twee en vier millimeter groot en hebben een chitinepantser op hun rug. Tekenvrouwtjes zijn iets groter dan tekenmannetjes en kunnen tot wel 3000 eitjes per populatie leggen. Na de bevruchting sterft het mannetje, het vrouwtje sterft kort na het leggen van de eitjes.
Teken zijn erg sober. Als er lange tijd geen gastheer langskomt, deert hen dat weinig. Ze blijven wachten en loeren in het kreupelhout of aan de bovenkant van grassprieten. De gemiddelde levensduur van teken bedraagt drie tot vijf jaar - afhankelijk van hoe snel de teek zich van ei tot volwassen teek ontwikkelt.
Leefgebied
Teken houden van warme temperaturen en een hoge luchtvochtigheid. Daarom komen ze vaker voor op plekken waar deze externe parameters kloppen: op open plekken in het bos, langs beekjes en in het kreupelhout. Zodra de temperaturen blijvend boven de acht graden Celsius zijn, ontwaken de kleine bloedzuigers uit hun winterrust en gaan ze op jacht. Ze klimmen naar de top van grassprieten of lage struiken en wachten daar op een voorbijkomende gastheer die hen afstreept.
Verspreiding van de teek in Duitsland
Teken komen vooral in de zuidelijke deelstaten voor. Vooral in Beieren en Baden-Württemberg, maar ook in Zuid-Hessen en Thüringen is de meest voorkomende tekensoort, de schapenteek (Holzbock), vertegenwoordigd. Omdat de temperaturen echter steeds milder worden, verspreiden teken zich steeds verder naar het noorden. Daarom wordt aanbevolen om overal in Duitsland na een verblijf in de natuur het huisdier op teken te controleren.
Waar bijten teken de hond?
In tegenstelling tot bij mensen, waar teken graag urenlang rondkruipen om de perfecte insteekplek te vinden, blijven teken bij de hond vaak op de plek zitten waar ze op het dier terecht zijn gekomen. Georg Duscher, van de Veterinair-Medische Universiteit in Wenen, legt uit waarom: “Vanwege hun ongunstige lichaamsvorm verspillen teken geen energie om door stugge vacht naar andere lichaamsdelen van de hond te komen, maar bijten zich vast op de plek waar ze zich op dat moment bevinden.“
In tegenstelling tot wat vroeger werd aangenomen, springen teken niet op een voorbijlopende gastheer, maar worden ze door hem van hun loerplek afgestreken. Omdat honden ervan houden om buiten de paden naar sporen te snuffelen, gebeurt het daarom vaak dat er in hun vacht één of zelfs meerdere teken worden teruggevonden. Bij het zoeken moeten hondeneigenaren vooral extra aandacht besteden aan de kop, de nek en de schouders van de hond . De studie die Duscher en zijn collega's gedurende een jaar uitvoerden, toonde een zeer hoge tekendichtheid op deze plekken aan.
Producttip: Vlooien- & tekenspray voor honden en katten
- Repellent voor toepassing op de vacht en in de omgeving
- Vooral de hals en de staartwortel inspuiten, bij katten tussen de schouderbladen
- Werkzame stof: Olie van Eucalyptus citriodora (gehydrateerd, gecycliseerd), 5 g/100 ml
Gebruik biociden voorzichtig. Lees vóór gebruik altijd het etiket en de productinformatie.
Teken verwijderen bij de hond - zo doe je dat
Net als bij mensen moeten teken zo snel mogelijk worden verwijderd. Een studie, uitgevoerd door Klaus Robisch uit het jaar 2010, onderzocht verschillende tekenverwijderaars, om erachter te komen welke hulpmiddelen zinvol en eenvoudig in het gebruik zijn. Er werden draaiende en trekkende tekenverwijderaars met elkaar vergeleken.
De studie wees uit dat de teken zo dicht mogelijk bij het huidoppervlak van de hond moeten worden vastgepakt om de gehele parasiet eruit te kunnen trekken. Anders bestaat het gevaar dat de kop van het lichaam wordt gescheurd en het grijporgaan in de huid achterblijft. Het mogelijk geïnfecteerde speeksel van de teek zou zo in de bloedbaan van het gastheerdier terechtkomen en tot infecties kunnen leiden.
De tekentang leidde in de meeste gevallen tot een snel succes, op de voet gevolgd door tekenlasso en pincet/tekenkaart. Daarom volstaat het om een van deze hulpmiddelen in huis te hebben om de hond van de vervelende parasiet te bevrijden. Ongeacht welk hulpmiddel wordt gebruikt, ze leiden allemaal tot succes zolang men deze parameters in acht neemt:
- Dicht op de huid vastpakken van de teek
- Een rustige handbeweging
- Langzaam en gecontroleerd eruit trekken van de teek
Teken verwijderen bij de hond - tekentang
De tekentang is het klassieke hulpmiddel als het gaat om het verwijderen van teken. Je kunt deze heel voordelig kopen bij de apotheek of in webshops. Bij het verwijderen van de teek moet met een aantal zaken rekening worden gehouden:
- De tekentang loodrecht op de huid over de tekenkop plaatsen.
- De tekentang sluiten en ongeveer 60 seconden vasthouden zonder deze te bewegen. Dit zorgt er normaal gesproken voor dat de teek zijn grijporganen uit de huid losmaakt en je de teek zonder problemen kunt verwijderen.
- Heeft de teek zijn grijporganen niet losgemaakt, dan kun je de teek alsnog verwijderen. Houd hiervoor de tekentang stevig gesloten en trek de teek langzaam en in een loodrechte beweging uit de huid. Zo voorkom je dat de kop van het lichaam scheidt en de ziekteverwekkers via de insteekopening in het lichaam kunnen komen.
- Soms komt het voor dat de teek zich stevig in de huid heeft vastgehaakt. Is dit het geval, dan kun je heel lichtjes wiebelen om de grijporganen uit de huid los te maken.
- Daarna de huid goed met water en zeep reinigen en desinfecteren.
Belangrijk: De teek bij het eruit trekken niet draaien of knijpen!
Teken verwijderen bij de hond - tekenlasso
De tekenlasso heeft een stiftvorm, aan het uiteinde waarvan in plaats van een vulling van een balpen een klein lusje is bevestigd, dat door een drukknop kan worden aangetrokken. Dit lusje wordt om de teek gelegd en voorzichtig met de drukknop aangetrokken. Door het samentrekken worden de grijporganen van de teek ingeklemd, waardoor deze nu in een loodrechte en langzame beweging uit de huid kan worden getrokken.
Teken verwijderen bij de hond - tekenkaart/pincet
De tekenkaart is maximaal zo groot als een creditcard en past dus in elke portemonnee. Hij heeft ten minste één spleetvormige inkeping waar je de teek in kunt schuiven. De tekenkaart fungeert dankzij de uitsparing als hefboom voor het verwijderen van de teek. De tekenkaart wordt direct op de huid geplaatst nadat je de vacht zo goed mogelijk opzij hebt geschoven. Plaats vervolgens de teek in de daarvoor bestemde uitsparing. Nu in een naar boven gerichte voorwaartse beweging de teek langzaam uit de huid trekken. Dezelfde techniek kan met een pincet worden uitgevoerd, maar hierbij is het risico op het fijnknijpen van de teek een stuk groter.
Blijf af van dubieuze tips!
Helaas circuleren er steeds weer tips over hoe een teek zogenaamd eenvoudig verwijderd kan worden. Hierbij wordt gesproken over alcohol, olie of nagellak die op de zuigende teek moet worden aangebracht. Deze middelen veroorzaken echter een enorme stressreactie bij de teek. Hierdoor neemt de speekselafscheiding toe, waardoor er in korte tijd veel meer geïnfecteerd speeksel in de wond en de bloedbaan terecht kan komen.
Voorkomen is beter dan genezen - een overzicht van verschillende beschermingsmogelijkheden
Om aan de veilige kant te staan, moet men proberen te voorkomen dat de hond überhaupt door een teek gestoken kan worden. Teken kunnen TBE, de ziekte van Lyme, anaplasmose, babesiose en ehrlichiose op het dier overbrengen. Daarom moeten er goede tekenwerende middelen worden gebruikt die teken op lange termijn op afstand houden. Alternatieve tekenwerende middelen zoals barnsteenkettingen moeten hierbij worden vermeden, aangezien er geen wetenschappelijk bewijs is dat deze middelen ook werken.
Bewezen tekenwerende middelen voor honden zijn spot-on-preparaten, insectwerende middelen en kauwtabletten, die vóór een verblijf in de natuur moeten worden aangebracht of gegeten. Bij alle preparaten is het belangrijk dat een regelmatige toepassing wordt aangehouden en bij een langer verblijf eventueel onderweg nogmaals wordt toegediend.
Spot-on-preparaten
De zogenaamde spot-on-preparaten worden tussen de schouderbladen van de hond aangebracht. Ook op de staartaanzet van het dier moeten ze worden aangebracht, omdat deze bij het kwispelen vaak grassen en struiken raakt. Helaas bevatten spot-on-preparaten chemische middelen zoals permethrine, die biologisch niet afbreekbaar zijn en ernstige bijwerkingen kunnen veroorzaken. Permethrine is een zenuwgif dat de teek in korte tijd doodt en ervan verdacht wordt bij mensen leukemie te veroorzaken. Meer informatie over permethrine vindt u in dit blogartikel.
Kauwtabletten
Naast de uitwendig toe te passen preparaten zijn er inmiddels ook orale tekenwerende middelen. Deze bestaan uit acariciden of insecticiden en zorgen ervoor dat het zenuwstelsel van de parasieten die de hond besmetten binnen 12 uur wordt geblokkeerd, waardoor ze sterven. Honden zien de kauwtablet vanwege de toegevoegde aroma's als een traktatie en eten deze vaak zonder problemen op. Omdat de teek binnen deze 12 uur echter al bloed heeft gezogen en haar speeksel in de bloedbaan terecht kan zijn gekomen, kunnen er desondanks ziekteverwekkers in het bloed van de hond aanwezig zijn.
Insectwerende middelen (Repellents)
Insectwerende middelen die zonder chemische werkzame stoffen werken, zijn effectief dankzij natuurlijke ingrediënten zoals citroeneucalyptusolie. De voor het dier en de mens aangename geur verdrijft teken tot zes uur lang na het aanbrengen en houdt ze op afstand. De SILBERKRAFT Vlooien- & tekenspray wordt hierbij tegen de haarrichting in in de vacht geborsteld totdat deze licht vochtig is. Vermijd hierbij de kop van het dier. Vooral de hals- en schouderregio evenals de staartaanzet grondig met het middel inspuiten.
Vaccinatie tegen de ziekte van Lyme
De ziekte van Lyme is een door bacteriën veroorzaakte infectie die gewrichtsontstekingen kan veroorzaken. In tegenstelling tot bij mensen is er voor honden een vaccinatie tegen de ziekte van Lyme, die wordt aanbevolen voor elke hond die aan een infectierisico wordt blootgesteld en in risicogebieden leeft. Omdat de ziekte van Lyme wordt overgedragen door de gewone teek (Ixodes ricinus) die zich langzaam over heel Duitsland verspreidt, moeten hondeneigenaren de vaccinatie overwegen om hun viervoeter zo goed mogelijk te beschermen, aangezien ongeveer één op de drie teken besmet is met de Lyme-bacterie. Door de vaccinatie vormt het immuunsysteem van het dier zogenaamde antilichamen tegen de Lyme-bacteriën, die deze direct onschadelijk maken mochten ze in de bloedbaan terechtkomen.
In Duitsland zijn er meerdere fabrikanten van het vaccin, dat in het eerste jaar twee keer wordt toegediend. Daarna moet het dier elk jaar vóór het begin van het tekenseizoen een herhalingsvaccinatie krijgen. De kosten voor een vaccinatie bedragen gemiddeld 25€; exacte prijzen moeten vooraf met de behandelend dierenarts worden besproken. Ondanks de vaccinatie moet de hond na een verblijf in de natuur grondig op teken worden gecontroleerd.
Vooral oudere honden en puppy's vanaf 12 weken moeten tegen de ziekte van Lyme worden ingeënt. De hondeneigenaar moet erop letten dat de bescherming tegen de bacteriestam Borrelia burgdorferi effectief is. Echter, ook de twee bacteriestammen Borrelia garinii en Borrelia afzelii zijn aantoonbaar ziekteverwekkend voor honden.
Tekenbanden
Op de markt voor tekenbestrijding zijn ook tekenbanden een veelgebruikt middel in de strijd tegen teken. De halsbanden bevatten chemische werkzame stoffen die continu worden afgegeven en zich via de vetlaag van de hond over het hele dier verspreiden. Voor een betrouwbare bescherming moet de halsband dus constant worden gedragen , aangezien de afgegeven chemische dosis niet vergelijkbaar is met een spot-on-preparaat. Net als Permethrin zijn de werkzame stoffen Deltamethrin en Flumethrin, die in dergelijke tekenbanden zitten, zenuwgiften, die alleen na overleg met een dierenarts gebruikt zouden moeten worden.
Verblijf in de buitenlucht - waar moet op worden gelet?
Om het risico op teken zo klein mogelijk te houden, moeten enkele gedragsregels worden vastgesteld , zodat de hond zo goed mogelijk tegen een tekenbeet kan worden beschermd.
Tijdens het tekenseizoen moet de viervoeter voor elke wandeling worden ingespoten met een anti-tekenspray, die teken dankzij de (indien mogelijk) natuurlijke ingrediënten op afstand houdt.
Tijdens de wandeling moet de hond aan de lijn worden gehouden , zodat hij niet in het struikgewas kan verdwijnen. Daar loeren veel teken op gastheren.
Na elke wandeling moet de vacht grondig op teken worden gecontroleerd . Omdat deze meestal niet veel rondkruipen, moeten vooral de hals, de nek en de schouderpartij evenals de staartaanzet in het middelpunt van de controle staan.
Werd er een teek opgemerkt die al heeft toegestoken, dan moet de teek zo snel mogelijk worden verwijderd . Daarbij speelt het geen rol met welk hulpmiddel teken bij de hond worden verwijderd, het gaat veel meer om de snelheid: hoe langer een teek kan zuigen, des te groter wordt de kans op een infectie met een virus of een bacteriestam die via het speeksel van de teek in de bloedbaan van de gastheer wordt overgebracht.
Bescherming voor de hondeneigenaar
Niet alleen de hond moet goed tegen teken worden beschermd, ook de hondeneigenaar wordt geadviseerd enkele maatregelen voor zijn eigen bescherming te nemen. Als men veel buiten de paden onderweg is, moet men absoluut stevig schoeisel, lange sokken en een lange broek , die bij voorkeur nauw aansluit bij de enkels, dragen. Na de wandeling moet men zichzelf, net als de hond, op teken controleren. Welke maatregelen daarnaast nog zinvol zijn, leest u in dit blogbericht: Tekenbescherming - wat helpt tegen teken?
Bronnen en verdere links
- https://www.zecken.de/de/zeckenentfernung-beim-tier/zecken-entfernen-beim-hund
- https://www.zecken.de/de/krankheiten-bei-v/wie-kann-ich-mein-haustier-schuetzen
- https://www.thieme.de/de/tiermedizin/wann-und-wo-zecken-hunde-stechen-39872.htm
- https://parasitenportal.de/hundekrankheiten-durch-zecken/
- Studie naar tekenverwijderingshulpmiddelen
Reacties (0)
Schrijf een reactie
Reacties worden gecontroleerd voor publicatie.